In een wereld die continu evolueert, waarin technologie, wetenschap en cultuur een ongekende invloed uitoefenen, is de vraag naar een goed leven relevanter dan ooit. Recent besprak professor dr. Andreas Kinneging deze vraag in een gesprek met journalist Jort Kelder bij NPO Radio 1. Kelder vroeg Kinneging naar de essentie van een “modern en goed leven” binnen de context van een maatschappij die we willen opbouwen. Het antwoord van de professor raakt aan fundamentele waarden die teruggaan tot de klassieke deugdethiek: de vier kardinale deugden.
Wat is een deugdzaam mens?
Professor Kinneging benadrukt dat de kern van een goed leven niet louter te vinden is in materieel succes of maatschappelijke status, maar in het streven naar deugdzaamheid. Deugden, die in de moderne tijd soms worden beschouwd als ouderwetse of religieuze begrippen, vormen volgens Kinneging de basis voor een leven van integriteit en moraliteit. Hij beschrijft een deugdzaam persoon als iemand die leeft naar de vier kardinale deugden:
- Wijsheid of verstandigheid
Wijsheid is de vaardigheid om goed na te denken, de juiste vragen te stellen en verstandige beslissingen te nemen. In een wereld van overvloedige informatie is het vermogen om ware kennis van misleidende informatie te onderscheiden cruciaal. Wijsheid houdt ook in dat we ons eigen handelen en dat van anderen begrijpen en beoordelen binnen een breder, moreel kader. - Moed of lef
Moed betekent niet alleen fysiek durven ingrijpen, maar ook morele moed. Het vraagt lef om je uit te spreken tegen onrecht, om een minder populaire, maar juiste keuze te maken en om trouw te blijven aan je principes, zelfs wanneer dat ongemakkelijk of ongunstig is. In een moderne maatschappij, waar meningen snel worden gevormd en gedeeld, en waar afwijkende standpunten soms worden onderdrukt, vraagt moed om naar buiten te treden met oprechte overtuigingen. - Matigheid en zelfbeheersing
Matigheid omvat zelfbeheersing en de kunst van het leven in balans. Het is de wijsheid om in gematigdheid te handelen, niet in extreme vormen van genot, woede of ambitie. Zelfbeheersing is een van de moeilijkste deugden, zeker in een samenleving waar consumptie, zelfexpressie en onmiddellijke bevrediging worden geprezen. Het vinden van een evenwicht tussen persoonlijke verlangens en het grotere belang is essentieel voor een duurzaam en evenwichtig leven. - Rechtschapenheid
Rechtschapenheid, ook wel rechtvaardigheid genoemd, gaat om het behandelen van anderen met eerlijkheid en respect. Een rechtschapen mens houdt zich aan de morele wetten en zet zich in voor rechtvaardigheid. In een samenleving die complex is, waarin economische, sociale en politieke belangen vaak conflicteren, blijft het essentieel om het juiste te doen en te streven naar een rechtvaardige samenleving voor iedereen.
Het moderne equivalent: Integriteit en Eer
Deze klassieke waarden worden vandaag vaak samengevat onder de begrippen “integriteit” en “eer.” Hoewel deze woorden misschien minder betekenisvol lijken in de huidige context, vertegenwoordigen ze nog altijd een belangrijke morele leidraad. Een integer persoon handelt oprecht, uit eergevoel en met respect voor zowel zichzelf als anderen.
Kinneging suggereert dat juist in onze moderne maatschappij, waar materialisme en zelfverheerlijking vaak op de voorgrond staan, deze deugden een cruciale rol spelen in het creëren van een betere wereld. Ze helpen ons om niet alleen een goed leven voor onszelf op te bouwen, maar ook bij te dragen aan het welzijn van de samenleving als geheel. Het fundament van een goede samenleving ligt immers in het karakter van haar burgers. De klassieke deugden bieden een kompas dat ons richting geeft in de zoektocht naar een goed en vervullend leven – niet alleen voor het individu, maar ook voor de maatschappij in zijn geheel.
Reflectie: Waarom zijn deugden relevant?
De vraag van Jort Kelder raakt aan de kern van onze tijd: Wat maakt een leven goed? Wat maakt een moderne maatschappij rechtvaardig en waardevol? Professor Kinneging’s antwoord herinnert ons eraan dat een goede maatschappij en een goed leven geen kwestie zijn van technologische vooruitgang of economische welvaart alleen, maar ook van morele ontwikkeling en persoonlijke integriteit.
Een goed leven in de moderne tijd is niet anders dan in het verleden – het gaat om innerlijke kracht, wijsheid, en het vermogen om keuzes te maken die de wereld om ons heen verbeteren.