In een recent interview met Distrifood kaartte retailprofessor Laurens Sloot de toenemende spanning tussen retailers en fabrikanten aan. Hij waarschuwt voor de harde inkoopmethodieken die door internationale allianties zoals Everest worden gehanteerd. Hoewel dit wellicht op korte termijn voordelen oplevert, kunnen deze ontwikkelingen de innovatie en duurzaamheid in de voedselketen ernstig onder druk zetten. Hieronder bespreek ik waarom samenwerking cruciaal is en hoe retailers en fabrikanten een gezamenlijk belang kunnen dienen.

De Kosten van Innovatie: Wie draagt de Last?

De introductie van nieuwe producten in de markt is een tijdrovend en kostbaar proces, waarbij fabrikanten het grootste financiële risico dragen. Ze investeren in onderzoek, productontwikkeling en marketing, vaak zonder garantie dat hun product een blijvende plek in het schap krijgt.

Supermarkten zijn hierin helaas geen loyale partners. Nieuwe producten krijgen soms maar drie tot zes maanden de kans om zich te bewijzen. Als de rotatie niet direct optimaal is, verdwijnen ze van de schappen, vaak zonder rekening te houden met het feit dat de kosten van innovatie tijd nodig hebben om zich terug te verdienen. Het gebrek aan een langdurige samenwerking met fabrikanten beperkt hierdoor de ruimte voor vernieuwende en duurzame producten.

Duurzaamheid Kost Meer – maar Hoeveel?

Een belangrijk deel van innovatie richt zich tegenwoordig op duurzaamheid. Denk aan producten met een langere houdbaarheid, plantaardige alternatieven of het gebruik van nieuwe technologieën om processen efficiënter en duurzamer te maken. Deze verbeteringen leiden vaak tot een iets hogere kostprijs—soms slechts enkele dubbeltjes per product.

Hier ligt een verantwoordelijkheid bij de retail. In plaats van deze kosten direct door te berekenen aan de consument, zouden supermarkten meer flexibel moeten zijn in hun eigen winstmarges. Door samen met fabrikanten te investeren in duurzame alternatieven, kunnen ze consumenten inspireren om bewuste keuzes te maken en tegelijkertijd hun eigen imago versterken.

Optimalisatie van Rotatie en Prijs

Een andere uitdaging is het vinden van de juiste balans tussen productrotatie en consumentenprijzen. Een gezamenlijke strategie tussen fabrikanten en supermarkten zou helpen om producten efficiënter te laten doorstromen in de keten. Hierbij is het essentieel om niet alleen te kijken naar de bruto marges van de retail, maar ook naar een eerlijke(re) verdeling van die marges over de keten. Specifiek de marge verdeling tussen de retail en de fabriek blijft een belangrijk thema.

Een voorbeeld: een innovatieve fabrikant kan een technologie ontwikkelen die de kwaliteit of duurzaamheid van een product verbetert, maar zonder een eerlijke prijsstrategie blijft het lastig om dit product levensvatbaar te maken. Door gezamenlijk een optimale prijs te bepalen, kan zowel de fabrikant als de retailer profiteren van een langdurig succes. Retail heeft de neiging om vooral te kijken naar de Bill-of-Material van de ingrediënten en de verpakkingen en heeft geen oog voor innovatiekosten.

Technologie en Electrificatie: Nederland loopt Achter

De implementatie van nieuwe technologieën, zoals elektrificatie in productieprocessen, verloopt in Nederland veel te traag. De reden? Hoge investeringskosten (CAPEX), beperkte financiële steun en een lage ROI maken het voor fabrikanten moeilijk om deze innovaties te realiseren.

Hier zou meer samenwerking en ondersteuning vanuit de retailsector kunnen helpen. Retailers kunnen bijvoorbeeld hun inkoopvoorwaarden aanpassen om fabrikanten meer ruimte te geven om deze technologieën te implementeren. Daarnaast kunnen ze samenwerken met fabrikanten om innovaties gezamenlijk te financieren en te profiteren van de voordelen. Uit het buitenland zijn voorbeelden bekend waarbij de retail als bankier de kosten van de CAPEX gedeeltelijk betaald.

Conclusie: Samenwerking is de Sleutel

Zoals Laurens Sloot aangeeft in het interview, heeft Nederland met het poldermodel een sterke traditie van samenwerking. Dit model heeft de levensmiddelenbranche jarenlang veel gebracht, maar staat nu onder druk door harde concurrentie en inkoopmethodieken. Als retailers en fabrikanten blijven vasthouden aan een korte-termijnmentaliteit, komt innovatie in gevaar en verliest de hele keten.

Het is dus inderdaad tijd om opnieuw te investeren in duurzame samenwerking. Retailers en fabrikanten moeten gezamenlijk nadenken over hoe ze een markt kunnen creëren waarin innovatie, duurzaamheid en consumentenvoordelen hand in hand gaan. Alleen door een eerlijke verdeling van kosten en risico’s kan de keten zich verder ontwikkelen, met voordelen voor zowel de consument als de samenleving.

Verwijzing

Het oorspronkelijke interview met Laurens Sloot is te lezen op Distrifood. Een gesprek op LinkedIn staat hier en hier.