IFR (ongeveer 0,9%) versus CFR (4%-12%) – hoe de frequentie van testen CFR beïnvloed, hoe we moeten kijken naar het aantal sterfgevallen. En hoe zelfs het aantal corona-sterfgevallen gepubliceerd niet overeenkomst met werkelijke sterfte in Nederland.

De vraag die vaak weer naar voren komt in de media (behalve het aantal benodigde Corona IC-bedden) is, “hoeveel mensen zijn er gestorven en gaan er misschien sterven in Nederland (en de rest van de wereld)?”. Onderliggend bij deze vraag is soms de -in de ogen van velen foute- vraag, is het rampzalige effect op het op de economie niet in geen verhouding tot het aantal overleden patiënten? En om het nog stelliger te maken, er zijn er die stellig blijven beweren dat het aantal sterfgevallen immers niet heel veel hoger ligt dan bij een wintergriep.

Corona is echt flink gevaarlijker dan welke griep dan ook, ook die van 2017-2018. Laten we daarom corona niet onderschatten. 

Ik snap dat elke oma of opa of vader of moeder die sterft er eentje teveel is. Ik snap dat nu in deze crisis, hier een groot maatschappelijk ethisch-economisch vraagstuk achterligt (tegen welke kosten willen we levens verlengingen). En bij overbezette IC’s geldt ook nog: “wie mag beslissen of iemand nog hulp krijgt (met een kans op leven) of is eigenlijk al opgegeven (en dus defacto al gestorven)”. Vreselijke dilemma’s waar ik gelukkig niet voor hoef te kiezen of beslissen. Super succes daarom aan alle hulpverleners, thumbs up!. Zeker in een periode waarvan ik eigenlijk wel zeker weet dat triage op grote(re) schaal (dan gedacht) wordt toegepast (later meer hierover in een separaat blogje). 

In dit blogje wil ik wat eerst duidelijkheid proberen te schetsen over het aantal corona doden en het aantal potentiële sterfgevallen. Dat is een namelijk een onderwerp waar je wiskundig numeriek behoorlijk nat op kunt gaan als je de verschillende definities niet goed kent. 

Het onderwerp IC’s en sterfte vraagt eigenlijk data, heel veel data, en dat deze data ook goed vergeleken kan worden. De vergelijk tussen landen kan ons veel doen leren, maar ook binnen een land zou je graag de informatie van een paar weken geleden willen vergelijken met hoe het er nu voorstaat. Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: eigenlijk kan dat nog niet goed. Eerst maar een stukje theorie. Er zijn drie parameters die gebruikt worden in de epidemiologie zijn MR, CFR, IFR voor sterfte, hieronder de toelichting op deze drie grootheden:

  • Mortality Rate : De kans dat iemand in de bevolking sterft. De morality rate is dus aantal sterfgevallen gedeeld door de hele bevolking (ook als ze geen corona hebben) uitgedrukt in een percentage.
  • Case Fatality Rate (CFR) : het aantal door corona bevestigd aantal sterfgevallen gedeeld door het aantal gediagnostiseerde dragers van corona. 
  • Infection fatality ratio (IFR) : het aantal door corona bevestigde sterfgevallen gedeeld door het aantal geïnfecteerden (=besmettingen) dragers van corona. 

De CFR is vrij gemakkelijk te berekenen, hiervoor kunnen openbare bronnen gebruikt worden zoals die van RIVM, of bijvoorbeeld deze site: COVID19info.live. Hieronder zie je de CFR voor verschillende landen als functie van tijd. In Nederland is deze op dit moment 1766 / 17.851 = 9,8%. Oeps!, nu schrikken hoeft (nog) niet. Dit getal komt waarschijnlijk doordat a) we in Nederland zo weinig metingen uitvoeren, b) doordat het aantal corona doden niet klopt met werkelijke sterfte cijfers. Oeps2!  

IMG_0055

Waarom een “oeps2”, je zou immers kunnen denken dat het aantal sterfgevallen een hard-eindpunt is? Maar dat is dus niet zo als we kijken naar de huidige methodiek van meten. Er zijn immers mensen die naar alle waarschijnlijkheid wel gestorven zijn door Corona, maar daar niet op zijn getest. Denk bijvoorbeeld aan iemand in een verzorgingstehuis die wel verschijnselen heeft, maar geen formele diagnose. Zo’n persoon telt in de statistiek niet mee, en dus ook niet in te tellen van de CFR berekening zoals deze hierboven staat. CFR wordt hoger als er beter gemeten zou worden op sterfte door corona.

We kunnen wel kijken naar het totaal aantal sterfgevallen per week en daarna bekijken hoeveel meer mensen er gestorven zijn dan een gemiddelde week in maart of april. Het RIVM heeft deze data gepubliceerd tot week 13 (waarbij week 12 en 13 niet definitief zijn), en dan kom je tot de conclusie dat er ongeveer 1200 mensen per week meer sterven dan in een gewone week. En aangezien in die weken nog maar 700 corona doden waren, zou je kunnen veronderstellen dat er tweemaal meer mensen gestorven aan corona dan formeel bekend is gemaakt.

In Spanje is recent deze analyse ook uitgevoerd en komt men ook uit op een factor 2 a 3, meer sterfgevallen dan formeel gerapporteerd zijn. Ook in Italie vergelijkbare getallen, meer sterfte dan op basis van formele Corona-cijfers geschat is.  

Dan het aantal gediagnostiseerde corona dragers. Het vermoeden bestaat dat deze ongeveer 6 tot 20x hoger ligt dan formeel gerapporteerd is in Nederland. Bij gebrek aan beter ga ik maar uit van een factor 10. Maar we weten het niet In Duitsland (4 x NL), Zuid Korea (2 x NL), maar ook in Italië (2,5 x NL) wordt per miljoen inwoners flink meer gemeten dan in Nederland. In Nederland zouden er dan minimaal 17.851 x 10 – 178.510 mensen drager van het corona virus zijn.

IMG_0054

Voor het gemak rond ik die 178k dan maar af op 1% van de Nederlands bevolking (178k/17,3M) is drager van corona, en misschien 2% maar niet heel veel meer. Weinig mensen hebben in Nederland derhalve een coronabesmetting , de meeste mensen in Nederland (>>97%) is dus geen drager van het virus. Daarom ben ik ook niet gerustgesteld over of we zoiets als ‘groepsimmuniteit’ gaan bereiken in de komende maand. Ik denk het dus niet, en denk ook dat we eerder een tweede golf zouden kunnen gaan krijgen als we te slap worden in onze maatregelen. Hopen op een vaccin dus.

Wat betekent de factor 2 op officieel corona-sterfte cijfers (die dus werkelijk hoger ligt dan de formeel gepubliceerd corona-cijfers) en de geschatte factor 10 op positieve-corona-diagnoses (die zeker weten hoger liggen dan de gepubliceerde 17.851 personen.)? Dat betekent gelukkig dat er veel minder mensen sterven aan corona per miljoen inwoners dan op basis van de CFR getallen.

Want eigenlijk moeten we helemaal niet naar de CFR kijken.

En daarom is vooral de IFR relevant (of eventueel MR). De IFR zegt iets over de werkelijke sterftecijfers door Corona besmettingen, en over het werkelijk aantal besmette Nederlanders. Een eerste schatting zou dan uitkomen op IFR = CFR = 9,8% * 2/10 = 2%. Maar als de factor 10 eerder 15 of 20 is, of die factor 2 eerder 1,5, dan zou de IFR 0,98% kunnen zijn in Nederland. Maar ik weet het niet zeker. Niemand weet dit vooralsnog zeker. 

Gelukkig is de schatting om tot een IFR in meer detail te komen, op basis van meer data-bronnen (denk aan Wuhan, maar ook aan Diamond Princess Cruise Schip) reeds uitgevoerd. Vooral de schattingen voor IFR van Imperial College Londen vertrouw ik daarbij het meeste op dit moment. Ik gebruik voorlopig daarom zelf de volgende schatting voor IFR,  IFR = 0,9%, dat is al erg (hoog) genoeg. De IFR is door Imperial College  afgeschat per leeftijdscategorie (zie ook blog 29 maart 2020):

Schermafbeelding 2020-03-29 om 23.36.11

Ik heb een paar dagen geleden deze IFR cijfers gebruikt om deze over de bevolkingsopbouw van Nederland te zette. Ik kom kwam daarbij op 2 april ook uit op ongeveer 1% besmettingen, en op ongeveer 2300 sterfgevallen (officieel 1339 gestorven). En om mijn opmerkingen –“..corona is echt flink gevaarlijker dan welke griep dan ook, ook die van 2017-2018. Laten we daarom corona niet onderschatten. “– in de eerste alinea van dit blog kracht bij te zetten:  “er kunnen in Nederland bijna 155.000 mensen (0,9% van 17,3 miljoen) sterven mochten alle Nederlanders besmet worden, het sterftecijfers stijgt dan met een factor 2 per jaar!”. Neem Corona serieus! Hieronder mijn analyse zoals ik deze op 2 april op YouTube heb gezet: 

Modellering van Corona. Simpel-SIR corona virus model en online werk gedaan om aan parameters te komen. Welk model gebruikt RIVM en welk Imperial Collage?

Dit blogje is een heel theoretisch blog. De data zelf is weinig waard, maar wel illustratief. Maar voor de nerds onder ons wel interessant. Vrijwel de meeste virus-verspreidingsmodellen bestaan uit relatief simpele wiskunde. Op deze Wikipedia pagina kan je dat zien. De theorie achter verspreiding van virussen is al meer dan 20 jaar oud.

Het gaat vrijwel altijd om set van ODE, of te wel Ordinairy Differential Equations, dit zijn gekoppelde vergelijkingen waarbij de verandering  per tijdseenheid (“Rate” in Engels) van diverse parameters bepaalt hoe het tijdsverloop van die parameters is. Elke beta-geschoolde ingenieur aan een technische universiteit in Nederland kan dergelijke berekeningen maken. Ik zou zeggen “poepsimpele” wiskunde.

De laatste maand(en) hoor je veel over flatten the curve. De grafieken die dan vaak getoond worden zijn vrijwel altijd simulaties van het zg. SIR model. Het SIR-model is een soort compartimenteel model dat de dynamiek van infectieziekten beschrijft. Je vraagt je misschien af waarom het het ‘compartimentele model’ wordt genoemd en het antwoord is ook simpel: Het model verdeelt de populatie in compartimenten. Elk compartiment heeft naar verwachting dezelfde kenmerken. SIR vertegenwoordigt de drie compartimenten gesegmenteerd door het model.

  • Vatbaar (Susceptible)
  • Besmettelijk (Infectious)
  • Hersteld (Recovered

Vatbaar is een groep mensen die kwetsbaar zijn voor blootstelling aan besmettelijke mensen. Ze kunnen geduld hebben als de infectie plaatsvindt. De groep besmettelijkevertegenwoordigt de geïnfecteerde mensen. Ze kunnen de ziekte doorgeven aan gevoelige mensen en kunnen in een bepaalde periode worden hersteld. Herstelde mensen krijgen immuniteit zodat ze niet meer vatbaar zijn voor dezelfde ziekte. SIR-model is een raamwerk dat beschrijft hoe het aantal mensen in elke groep in de loop van de tijd kan veranderen.

Zoals jullie zien bevat het SIR model niet:

  • Dood gaan (wat bij Corona voor ongeveer 0,9% van de populatie geldt)
  • Het verschil tussen geen klachten, wel klanten, ernstig ziek en IC-ziek.
  • Mutaties van het virus
  • Effect van politieke maatregelen en hoe de overheid daarop reageert.
  • Verschil in leeftijd op ‘vatbaarheid’ en ‘dood’, etc.

Kortom het SIR model is leuk ter illustratie en misschien zelfs als communicatie-tool, maar eigenlijk veel te simpel om Corona mee te ‘voorspellen’. Ik heb op internet iemand gevonden die geprobeerd heeft om Corona-data te gebruiken om het model te kalibreren. En zonet heb ik het SIR Model ook op internet gezet, je kunt er zelf mee spelen. Kijk ook onderaan deze pagina.

Het doet me wel de volgende vraag opwerpen, welke modellen worden er door overheidsinstanties gebruikt? Ik stel daarom de open vraag (en hoop dat iemand antwoord kan geven hierop:

  • Welk model gebruikt RIVM, en is dat een openbaar model of niet.
  • Welk model (of modellen) gebruikt Imperial Collage?

De laatste vraag lijkt gek, maar ik denk dat ze bij Imperial Collage een van de beste expertise groepen ter wereld hebben. Hun richtlijnen zijn uitgebreid en helder omschreven. En hun wetenschappelijke rapportages daar ga ik in een ander blog nog eens uitgebreid aandacht aan besteden. Prof. Neil Ferguson is daar de held. Ik hoop dat het RIVM een dagelijkse hotline heeft met Prof. Ferguson.

Hieronder staat het SIR-model ook live:

 

 

Modellering van Corona. De theorie achter virus-verspreidingen is minstens 20 jaar oud. Hier twee artikelen met achtergrond informatie (pokken virus)

Het eerste stuk van de groei van een virus uitbraak zoals we die nu meemaken is ‘exponentieel’, gemakkelijk te fitten of te modelleren. Zonder maatregelen (dat is alleen theorie natuurlijk, want we nemen maatregelen), wordt vrijwel iedereen besmet met corona, van alle besmettingen heeft ongeveer 80% geen last van of een klein beetje. Ongeveer 20% wordt ziek tot zeer ernstig ziek en sterft tussen de 0,1 en 1% (ref. WHO februari 2020). Onderzoekers uit China publiceerde echter de volgende getallen:

“we estimate that the over- all symptomatic case fatality risk (the probability of dying after developing symptoms) of COVID-19 in Wuhan was 1.4% (0.9–2.1%)”

Oeps?! Stel het is inderdaad 1%, in dat geval gaan er in Nederland (we hebben 17,2 Miljoen inwoners) ongeveer 172.000 dood bij 100% besmetting, maar ik gok dat in de komende maanden er ongeveer 2 tot 4 miljoen besmet zijn (dus 12-15 miljoen niet!) en er dus 20.000 tot 40.000 mensen sterven aan Corona in pakweg de komende zes maanden.  Laten we hopen dat deze getallen niet kloppen! Ter vergelijk, in een gewoon jaren sterven er in Nederland overigens 155.000 mensen, waarvan ongeveer 125.000 ‘oud’ zijn (boven de 70 jaar).

Schermafbeelding 2020-03-29 om 23.36.11

Mijn eigen voorspellingen gaan uit van een besmetting (=diagnose) van ongeveer 200.000 tot 400.000 mensen eind april. Nu wordt er te weinig getest in Nederland, en het lijkt erop dat het aantal mensen met een corona besmetting 7 tot 20x hoger is. Dus dat zou betekenen 1,4 miljoen tot misschien 8 miljoen mensen besmet ergens einde april of begin mei. Maar we weten het niet! 

Op basis van de huidige data ‘voorspel’ ik dat er 2.000-3.000 mensen gestorven zijn rond 20 april. Vanaf dan zullen er 200 en misschien wel 350 mensen per dag sterven (1400 tot 2500 per week dus), hoelang? ik zou het niet weten. Misschien nog een maand of een halve maand? Einde mei of begin juni zouden we in Nederland ook maar zo eens op 10.000 tot 15.000 sterfgevallen kunnen zitten.

Indien men gemiddeld 23 dagen op een IC ligt, en 1/3 van de sterfgevallen via de IC’s komt dan zijn er inderdaad dik 3000 en misschien zelfs 5000 IC plekken nodig einde april en in mei 2020. Enfin, hier durf ik ook geen goede voorspelling voor te geven, dit is echt teveel koffie-dik kijken.

Wat ik wel denk te weten is dat we geen groepsimmuniteit gaan hebben als er maar 1,4 miljoen misschien 8 miljoen mensen besmet zijn. Een tweede corona-golf einde dit jaar of begin volgend jaar lijkt in dat geval niet eens zo onwaarschijnlijk (tenzij er tussentijds en vaccin beschikbaar is). Enfin, laat ik niet te negatief zijn.

Terug naar data en modelling.

Ik ben een zeer groot fan van de inzet van modellen, war-rooms, monte-carlo, citizens Sciences, open-data en dat soort van buzz-termen. Dus tijd om ons flink te verdiepen in de wiskunde achter de theorie van virusverspreidingen. Ik denk dat er te veel geschreven en veel te weinig gerekend wordt (en dan bedoel ik niet data-fitting).

Ik heb drie artikelen gevonden die het waard zijn om even heel goed te lezen:

 

 

Duurzaamheid is de balans tussen Efficiency & Resilience (Bernard Lietaer) – Part 3 (Part 1 2012, Part 2 2014)

Bijna tien jaar geleden keek ik gefascineerd naar een TEDx lezing van de Vlaamse econoom Bernard Lietaer. Deze econoom haalde zijn inspiratie uit de biologie en hij bepleite veerkracht (ook wel robuustheid genoemd) als tegenhanger van efficiency. Zijn kennis-domein ging over geld, en hij suggereerde dat er maar beter veel parallellen currencies zouden moeten bestaan.

Hier is mijn deel 1 uit 2012 te lezen, en hier deel 2 uit 2014.

Vanuit de biologie weten we ook dat een mono-cultuur wellicht efficient is, maar ook erg kwetsbaar. En nu in deze corona crisis (of moet ik zeggen straks in de post-corona tijd), gaan we nu na deze wake-up call beseffen dat just in time, uitbesteden naar China, en geen financiële reserves hebben, misschien economisch verstandig is (want het is efficient), maar vanuit systeemkunde bijzonder dom. Bedrijven en samenlevingen dienen ook voldoende veerkrachtig te zijn (en te blijven). Ook dat is een onderdeel van ‘verduurzaming’ van onze samenleving. 

Vanochtend stond in de Volkskrant (dank Maren!):

veerkracht

 

In het zonnetje gezet : Feike Sijbesma (speciaal gezand Corona, en ex-CEO DSM), laat hem meer doen, en over vertrouwen in RIVM (die meer aan Open Data moet doen).

Wie heeft het nog niet gehoord? Feike Sijbesmais drie dagen geleden aangesteld als speciaal gezand voor de Corona-crisis. Zijn start bij OP1 was super goed. Formeel in de communicatie ging dat als volgt:

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft namens het kabinet Feike Sijbesma, voormalig CEO van biochemie-concern DSM, gevraagd om tijdelijk als speciaal gezant op te treden voor diverse aspecten rondom de coronacrisis.Hij zal zich nu in eerste instantie richten op de opties die Nederland heeft ten behoeve van corona tests en de beschikbaarheid ervan.

Van Mark Rutte en zijn kabinet kan ik niet anders zeggen dan dat ik dit een zeer goed besluit vind. Een CEO van een bio-tech bedrijf zoals DSM heeft alle vaardigheid, netwerk en management eigenschappen die nu nodig is. Het is van de zotte dat we steeds een paar ministers zien die eigenlijk geen crisis-management ervaring hebben en ook op crisis-communicatie geen expertise hebben. Onze minsister zijn ook inhoudelijk natuurlijk niet (praktisch) ervaren (en hun ministeries ook steeds minder jammer genoeg).

De speech van Mark Rutte twee weken geleden op de televisie was heel goed. Maar daar heeft dan ook drie dagen voorbereiding aan vooraf gezeten. Dan de directeur RIVM Jaap van Dissel -het gezicht van de Corona Crisis wordt ie al genoemd, tezamen met de gebaren tolk- hij wordt “vermorzeld” in de komende tijd voorspel ik alvast of krijgt een burn-out of zo.

Waarom denk ik dat? Simpel het publiek wenst helder communicatie en een nog helder beeld van wat er gaat gebeuren. Die vragen blijven komen, net als de kritische vragen over genomen maatregelen. Voor de uitleg naar het publiek  zie ik liever een rustige maar ook zeer kundige Feike Sijbesma op de TV komen, dan een oververmoeide professor Van Dissel met wallen onder zijn ogen. Feike heeft niet alleen een beter voorkomen, maar ook een ervaring als directeur DSM die veel beter is dan die van een ‘ambtenaar’ bij RIVM.

Waarom zeg ik dit zo scherp? Jaap Van Dissel heeft een zeer lastige taak en misschien wel te lastige taak. Wat bedoel ik daarmee. Simpel, hij wordt gezien als het hoofd van het instituut dat alle kennis heeft, een ‘autoriteit’ dus. Ik durf dat echter ook wel te betwijfelen. Ik kom daar zo op terug. Maar tevens is hij ook adviseur van ons kabinet, en ook in crisis tijden moeten ministers beschermd worden. Dit is een te grote squeeze lijkt me. Tegelijkertijd uitstralen dat jouw organisatie alle kennis heeft, en ook nog mee-draaien in een politiek bestel Den Haag waar andere krachten ook belangrijk zijn (de volgende verkiezing, geen fouten durven maken, economie, …), en niet altijd de slagvaardigheid heeft om inhoudelijk de juiste beslissingen te doen.

Feike heeft EN medische biologie gestudeerd, EN bedrijfskunde, EN ervaring bij een internationaal life science bedrijf (DSM), EN daarna ook nog eens meer dan tien jaar leiding gegeven aan DSM als CEO, EN heeft altijd ook lezingen en kritische interviews gegeven.  Kortom, hij is de droom-kandidaat voor de corona-crisis job. Rutten en zijn team inclusief Jaap van Dissel kunnen hier niet aan tippen.  

Kortom mijn tip aan ons kabinet is, zorg dat Feike Sijbesma nog meer op de voorgrond gezet wordt bij alle communicatie.

In een crisis gaat het om het nemen van juiste (inhoudelijke) beslissingen, die ook nog eens zeer snel genomen moeten worden. Wij zijn met ons Hollandse poldermodel gericht op management, consensus, en processen zwakker in dat bijvoorbeeld de Chinese overheid. Daarnaast heeft het Nederlandse volk nu behoefte in leiderschap waar we vertrouwen in kunnen hebben.

Mark Rutte begint een beetje versleten te raken en kan tevens als Minister-President niet al te veel zijn kruit verschieten en/of een scheve schaats rijden. Het is goed dat minister Bruins weg is, je kunt geen precieze-blauwe-workaholic-man in crisistijd leiderschap geven. Daar zijn andere skill-sets voor nodig: eerst #doen (handelen uit ervaring) en daarover heel helder communiceren. Feike Sijbesma is zo’n leider, met de bewezen -ik bedoel daarmee in de praktijk- status. En daarom zet ik hem graag in het zonnetje.

Terug naar het RIVM. Op een linkedin discussie werd er door wat inhoudelijke vriendjes wat kritisch gesproken over het RIVM. Andere vonden dat we in tijden van crisis 100% vertrouwen moesten houden in het RIVM. Zelfs ongepast om nu iets kritisch over het RIVM te zeggen, we moeten hen immers vertrouwen.  Ik ben echter van mening dat elk inhoudelijk gesprek (over data, modellen, aanpak, medicijnen, preventie) onder inhoudelijk experts zelfs MOET blijven plaatsvinden, ook online. Juist nu. En om nog maar een scherpe uitspraak te doen, ook ik heb geen automatisch 100% vertrouwen in het RIVM.

Laat me die laatste uitspraak  toelichten. Om te beginnen werken niet alle experts (en vaak ook niet meest ervaren specialisten) bij het RIVM. Ikzelf, mijn team bij TOP, maar ook veel van mijn vriendjes zijn vaak uitstekende geschoold als wetenschapper (soms zelfs phD, meestal MSc. en in een enkel geval professor of lector bij een universiteit). En ja ook nog eens in de life-science vakgebieden. Mijn vriendjes hebben vaak 20 tot 40 jaar praktische en theoretische ervaring. En hun denken en leren is niet stopgezet.

Het RIVM zou nu alle ruwe data die ze krijgen en hebben, alle modellen die ze gebruiken en alle artikelen online moeten zetten. Open (raw) data dus! 

Net als in het stikstof debat doen ze dat niet, we krijgen dagelijks alleen maar drie data setjes: aantal gediagnosticeerde, aantal IC patiënten en aantal sterfgevallen. Tien jaar geleden schreef ik voor het eerst over Open Data. Men moppert de laatste dagen over Roche, maar dat is een bedrijf, natuurlijk mag een bedrijf bedrijfsgeheimen hebben. Maar juist ALLE overheidsinstanties waaronder RIVM en WUR MOETEN gewoon transparant en open zijn en ALLE gegevens beschikbaar stellen aan het publiek. OPEN DATA dus OPEN MODEL etc.

Waarom? Heel simpel, vertrouwen van het publiek krijg je vooral door transparant te zijn, dat betekent alles delen en tonen. En bij ultieme transparantie mag je zelfs wel eens een foutje maken. Dat wordt je dan automatisch vergeven. Een tweede reden is dat het RIVM automatisch duizenden wetenschappers laat meedenken, analyseren en rekenen. China is nu het voorbeeld van delen van wetenschappelijke inzichten. Dit wordt ook wel citizens science genoemd, dat wordt de toekomst kan ik u verzekeren in het post-Corona tijdperk. RIVM is teveel een klassiek ‘wij weten het wel beter’ organisatie ‘best burger gaat u gerust slapen’, die ook nog eens ‘wij werken voor Rutte en moeten hem helpen en beschermen’ houding heeft.

Mijn stelling is: het RIVM is van ONS en voor ONS. Dienstbaar op inhoud, transparant (en dus OPEN DATA) etc. ook in crisis tijd!

En aan alle professoren en inhoudelijke specialisten die veilig bij onze overheidsinstanties werk zeg ik: “anno 2020 heeft u niet alle wijsheid meer in pacht”. Wen er maar aan, en wen er ook maar aan dat uw werk en data ons werk en data is. Maar met de kracht van een groot team aan specialisten (van verschillende disciplines) komen we veel verder. Dus ben ik anti-RIVM, neen! Geloof ik in collectieve onhandigheid? Ja En vind ik RIVM wat ouderwets overkomen, ik denk het wel (ook bij Stikstof overigens).

Terug naar Feike Sijbesma. In de laatste weken wordt corona wel eens vergeleken met een oorlog-situatie. In een oorlog heb je een war-room, een plek waar een team samenkomt om alle informatie te bespreken en vervolgens ook tot handelingen over te gaan. Doen dus in de praktijk. In een war-room is er ook een generaal. Laat Feike die generaal zijn meneer Rutte! 

Extra maatregelen lijken onvermijdelijk, maar full-lockdown is niet nodig. Wel verlening van de huidige maatregelen, ouderen blijven thuis, en aanvullend isolatie bij ziekte, en strenge(re) controles bij de grenzen.

De presentatie van RIVM (zie ook eerder blog) bevat op de monte-carlo simulaties na maar beperkt nieuw nieuws. De exacte informatie over de patiënten en de overleden patiënten vind ik interessant en had ik nog niet eerder gezien. Onder de 20 jaar zijn er maar weinig personen die ziek worden, hierover speculeren is iets voor een ander moment. Maar je ziet dat de ziekenhuisopnames vooral van 50 jaar oud plaatsvind en de sterfgevallen vanaf ongeveer 70 jaar oud:

Schermafbeelding 2020-03-26 om 21.04.16

Hieruit kan je concluderen dat voor al alle verzorgingstehuizen goed beschermd moeten worden. En dat is gelukkig al het geval. Ouderen boven de 70 moeten zo veel mogelijk thuis blijven en geen ‘vreemd’ bezoek krijgen. Deze verplicht-thuis-blijf-maatregelen zouden we tot juli of zelfs langer moeten implementeren. Sorry pap/mam maar dat is voor jullie eigen bestwil. Vermijdt contact met derden in de komende dagen.

Het volgende plaatje is ook interessant. Tot nu toe is het aantal Corona-sterfgevallen een rimpeling in de data van sterfgevallen. De griep van 2017-2018 daaraan gingen bijna 4000 mensen per week dood aan. Dit zeg ik vooral om het in perspectief te zetten. Ten tweede -dankjewel carnaval- weten we ook dat vooral in de peel de meeste besmettingen plaatsvinden. Ik denk dat we daarom alle verplaatsingen via de denkbeeldige lijn Arnhem-DenBosch-Breda zwaar moeten ontmoedigen. Hoe? daar moeten we nog eens goed over nadenken. Maar West-Brabant en Noord-Limburg moeten we als een separaat gebied gaan behandelen.

Verder moeten we personen transport met de grens met Belgie en Duitsland volledig sluiten. Dit is al het geval overigens. En via het vliegtuig binnenkomende personen zijn in de komende twee maanden niet welkom in Nederland. Nederland moet volledig op slot aan al haar grenzen.

Schermafbeelding 2020-03-26 om 21.11.52

Dan de duur van de maatregelen. Volgende week dinsdag kan onze overheid niet anders dan de maatregelen die nu als einddatum 6 april hebben, te verlengen naar begin juni. Dus horeca en scholen en kinderdagverblijven blijven dicht tot 1 juni 2020. Zie hier het overzicht van de huidige maatregelen. Hierbij gaan ze nog een maatregel moeten aankondigen: “verplichte thuis-isolatie en quarantaine van gezinsleden”. Op deze manier hoeft een volledige lockdown van Nederland niet geïmplementeerd te worden. Dit laatste wordt een targeted Lock-Down genoemd en dit lijkt op de aanpak zoals deze in Singapore is toegepast. Eigenlijk hoort daarbij ook het grootschalig testen. 

Schermafbeelding 2020-03-26 om 21.28.26

Samengevat voorzie ik de volgende (noodzakelijke) maatregelen :

  • Verplichte thuis-isolatie en quarantaine van gezinsleden wordt een verplichting, hiermee hebben we een targeted lock-down gecreëerd. Een full lock-down is niet nodig.
  • Alle 6 april maatregelen worden verlengd tot 1 juni 2020.
  • Nederland gaat op slot. De grenzen met Belgie en Duitsland worden gesloten. En niemand mag meer via een vliegveld Nederland binnenkomen.
  • Ouderen boven de 70 jaar mogen niet bezocht worden. Niet thuis, en niet als ze in en verzorgingstehuis zitten. Dit is sociaal vreselijk, maar het is voor hun eigen bestwil.
  • We gaan Nederland in tweeën delen. De denkbeeldige lijn Arnhem-DenBosch-Breda wordt een ‘grens’, waarbij een grenscontrole wordt toegepast. Personen transport over deze grens moet geminimaliseerd worden.

Deze maatregelen zijn erg vervelend, sociaal verschrikkelijk en economisch gaan ze pijn doen. Maar, en ik zeg dat met klemtoon: deze maatregelen geven ook rust en helderheid. En deze rust en helderheid is uiteindelijk goed voor onze economie. We moeten flink aan het werk blijven, en waarde blijven creëren. Export en import van goederen kan gewoon opgepakt worden, en dus kunnen we een sterke economie blijven en is een heel grote crisis niet nodig. We gaan nog drie lastige maanden tegemoet, dat wel, maar we gaan scenario 1 van CPB volgen. Let’s be positive!

data56836921-362325

 

Montecarlo simulaties tonen aan wat de onzekerheid is en dat we minimaal 1600 maar misschien wel 2000-2500 IC plaatsen nodig hebben – Presentatie RIVM 24/3/20.

Vandaag kreeg ik presentatie van RIVM onder ogen. Het ging om de presentatie die gisteren is getoond in Den Haag. Vanaf pagina 10 begon ik het interessant te vinden. Als modelleur en data-freak heb ik zelf een poging gewaagd vorige week om ‘iets’ te kunnen voorspellen over het verloop van de corona pandemie. Mijn schatting was: 20-24 april is de piek. Ik gokte 10.000 tot 20.000 gediagnosticeerde corona patiënten en 1000-2000 gestorven patiënten. Het is misschien een macabere voorspelling, maar die 1000-2000 doden dat gaat de stand zijn in Nederland. Mijn 10k en 20k gaan te laag zijn. Ook het RIVM voorspelt een piek rond einde april (althans de meeste simulatie resultaten).

Het RIVM rekent echter aan het aantal bezette IC-Plaatsen voor corona patiënten. We hebben in Nederland ongeveer 1200 IC-bedden, waarvan er gewoonlijk 450 IC-Bedden beschikbaar zijn. Er zijn dus een kleine 800 IC-Bedden voor corona patiënten beschikbaar en met de huidige maatregelen wordt geschat dat er 1600 IC-bedden voor Corona nodig zijn ik tel dan 2000 IC bedden minimaal. Vandaag hoorde ik op het nieuws dat we volgende week 1600 bedden beschikbaar hebben (maar ik denk dat er dus 2000 tot 2500 nodig zijn).

Als ik zelf nog eens kijk naar de grafieken kom ik echter ook tot een andere conclusie. Stel nu dat we gedurende de maanden april tot augustus 3000 IC bedden beschikbaar gaan stellen?  Minimaal 1000 meer dan nu dus. Stel dat een IC bed gemiddeld 50.000 euro kost, dan zouden we met 50.000.000 euro dus minder stress op de IC’s in Nederland hebben. Hoeveel personeel daarvoor nodig is? Stel 3 FTE per bed, a 30k per jaar = 100.000 euro per jaar. Maar deze capaciteit  maar 5 maanden nodig, afgerond een half jaar, dus 50k per bed. In dat geval hebben we nog eens 50.000.000 nodig. Dus totaal 100.000.000 euro voor 1000 extra bedden. Hierdoor neemt de stress op het systeem af lijkt me. Dus hup Den Haag, gewoon even regelen.

Brandbrief GMV – Dutch Food Systems (machinebouwers) aan het ministerie van EZK en ministerie van LNV.

Nederland is zeer groot in de machinebouw voor voedselproducerende machines. Dankzij de optimale samenwerking tussen boeren, voedselproducenten en machinebouwers is na de tweede wereldoorlog een geweldig ecosysteem gebouwd.

Nederland is twee exporteur van voedsel wereldwijd, maar ook de grootste exporteur van machines en diensten voor de hele voedselketen. Niet alleen de kassenbouwers in het westland, maar ook bedrijf die kippenslachtlijnen maken, volledige melkfabrieken, en grootschalige bakkerijen. Maar ook ULO-cellen, vleesverwerkende machines. En natuurlijk ook tientallen kleinere technische oplossingen.

Met meer dan 8000 FTE (en indirect waarschijnlijk 40k of meer) worden deze systemen door de hele wereld verkocht. Vrijwel altijd zeer hoog opgeleid in vakgebieden zoals werktuigbouw, procestechnologie, levensmiddeltechnologiet en proces-automatisering.

Deze systemen (machines, productielijnen en hele fabrieken) hebben continue onderhoud nodig, dus vliegen onderdelen en service-monteurs vanuit Nederland ook de wereld over om grote (vrijwel alle multinationals) en kleinere voedselproducerende bedrijven te ondersteunen. De productie moet immers altijd doorgaan. En zonder GMV leden gaat dit niet.

De machinebouwers hebben een eigen vereniging genaamd GMV – Dutch Food Systems. Gisteren heeft deze vereniging een brandbrief gestuurd naar ons kabinet. Ook de ‘grote broer’ FME heeft brief gestuurd naar de fractievoorzitters van de tweede kamer. Er hangen heel grote donkere wolken boven de technologie sector. We hebben steun nodig. Moreel, emotioneel, financieel, en in samenwerking.

 

 

Corona (COVID-19) en andere Virussen kanaal op YouTube, veel lezingen en informatie-filmpjes staan online. Kijk naar deze selectie.

Op 15 maart dus een week geleden maakte ik een blog-pagina met daarin zeven filmpjes. Ik had de ambitie om die pagina aan te vullen, maar ik heb gefaald. Net als het virus zelf -het groeit exponentieel- is ook de hoeveelheid informatie snel gegroeid. Toch blijf ik interessante YouTube selecteren. Ik heb daarom maar besloten om een YouTube kanaal aan te maken met de titel “COVID-19 and other Virusse”.

Live blog over de #corona crisis (COVID-19) – dagelijkse beschouwingen van Wouter de Heij – (Food4Innovations) #coronacrisis #crisis #virus

Gisteren heb ik drie blogs geschreven. Eentje waarin ik uitleg waarom het minimaliseren van sociale contacten -social distancing- nu echt belangrijk is. Minder contacten en minder bewegingen zorgt voor een vertraagde ziektepiek en dus minder belasting van ons zorgstelsel. Om dit uit te leggen heeft de NOS eergisteren een YouTube gemaakt met de titel “Flatten the Curve”, ik kan het aanraden om dat filmpje te bekijken.

Buy Me a Coffee at ko-fi.com

En voor hen die nog meer interesse hebben in het onderwerp, verzamel ik hier nog veel meer filmpjes. Uiteraard is er nog veel meer informatie te vinden op YouTube. Wil je meer weten over het virus, hoe het zich verspreid en waarom het wel een ernstige ziekte is voor zwakkeren? Kijk hier.

Aangezien deze crisis nog wel even gaat duren, heb ik vanavond maar besloten om een live-blog aan te maken. Ik zal relevante informatie die ik online tegenkom op twitter, YouTube of per e-mail delen op deze live-blog pagina. Wel zo handig om een one-stop-shop te hebben: