Maand: augustus 2017

Niet insiders vinden vaak dat universiteiten zich met maatschappelijke thema’s moeten bezig houden, producten ontwikkelen en technologie moeten ontwikkelen. Nu, ik kijk met grote zorg naar deze verkeerder houding. Universiteiten hebben twee belangrijke doelen. Het opleiden van jonge talenten, en het opleiden van onderzoekers (zg. Phd of te wel AIO projecten). Het doen van fundamenteel onderzoek tijdens afstuderen of tijdens een promotie traject heeft niet als doel het onderzoeksresultaat zelf, maar juist het trainen van jong talent in het doen van goed fundamenteel onderzoek.

Goed fundamenteel onderzoek richt zich op kennisontwikkeling en begrip, en NIET op het (door)ontwikkelen van technologie, het ontwikkelen van producten, het opschalen van lab-scale systemen. Dit zijn taken voor private (Engineering) bedrijven. Zo gauw overheidsinstellingen zich hier aan wagen, stoppen deze bedrijven gewoon. Wie wil er immers in competitie geraken met een overheidsdienst? En bedrijven die echt innoveren, maken juist producten die daarna ook verkocht kunnen worden, een beetje voorsprong voor die bedrijven is daarbij wenselijk. Commissie Cohen dus (1998).

Voor het zuivere op vernieuwend inzicht gerichte fundamenteel onderzoek is ’tech-ontwikkeling’ ook een bedreiging. Budgetten zijn immers schaars, en geld dat besteed wordt aan de ontwikkeling van een super-bus (duur!) kan niet meer besteed worden aan fundamenteel onderzoek.

Ik ben een groot voorstander van fundamenteel onderzoek, en ik vind dat universiteiten een groter budget zouden moeten krijgen voor het doen van dit fundamentele onderzoek (met als uiteindelijk doel dus : opleiding van jong talent). Het resultaat van fundamenteel onderzoek is een rapport, een scientific paper, een poster of een model (code) en bij voorkeur wordt dit gewoon het publieke domein gebracht. Misschien niet zo sexy, maar zo hoort het niet anders.

Een voorbeeld. Mijn geliefde TU-Delft houdt zicht bezig met Hyperloop-Pods. Dit is klassieke werktuigbouw (aka ontwikkeling). Waar ligt hier de fundamenteel onderzoeksvraag? Maar mijn geliefde TU-Delft houdt zich ook bezig met ontwikkeling van exoskeleten (zie filmpje 1, via een stichting dat wel). Het doel lijkt zeer nobel. Maar wat zijn hier nu de fundamentele onderzoeksvragen, waar zijn de publicaties, en welke nieuwe kennis levert dit op?

Voor de Hyperloop-pod geldt dat Tesla zelf voorop loopt. En voor het exoskelet geldt dat er al een Amerikaan bedrijf (SuitX) is dat deze producten op de markt heeft (filmpje 2). Jammer dus. Nederlands gemeenschapsgeld wordt niet ingezet voor fundamenteel onderzoek. Een stichting heeft geen zakelijke model, en hoe groot is de kans dat het echte werk -ontwikkeling tot een verkoopbaar product- uitgevoerd kan gaan worden in Nederland? Ik denk nu 0.

Het is de dubbele tragiek van de BV nederland. Wel initiëren, maar niet kunnen doorrollen. Die eeuwige Valley of Death. Het doorrollen kost het echte geld (en dat is er niet) en daar zit o.a. de werkgelegenheid op langere termijn. Geen ondernemer die gewoon een bedrijf met bijbehorende werkgelegenheid op basis van een technologie-innovatie gaat maken.

En tragiek is dat schaars geld voor onderzoek is ingezet daar waar het niet voor bedoeld is. Studenten leren niet ondernemer, en niet wat er bij diepgaand onderzoek komt kijken. Universiteiten vervallen tot praktische HBO instellingen. Fout! Mensen, zo gaat het niet werken in de BV Nederland. Mensen laten we stoppen met het stimuleren van universiteiten om ‘ontwikkeling’ te doen. En stop ook maar gelijk met PPS constructies. 

PS voor een ieder werkzaam in voedsel: de ontwikkeling van voedselproducten is toegepaste ontwikkeling en is per definitie geen taak van een universiteit. Mijn collega Astrid gaf dit vanmiddag nog als tip aan haar collega’s.

PPS lees ook mijn tips maar rondom een goed innovatiebeleid. 

Wil je op deze zondagochtend een half uurtje genieten? Kijk dan eens even naar deze uitzending van Sonja Barend uit 1995. Sonja interviewed Maurice de Hond. Maurice heeft een haarscherpe blik op de toekomst. Okay, het was niet 10 maar 20 jaar dat zijn voorspelling uitkwamen, maar ze klopte. En de Betuwe lijn? Ik meen dat deze niet zo vaak gebruikt wordt als dat we dat ooit hadden gehoopt.

Dit dik twintig jaar oude filmpje illustreert natuurlijk vooral dat we vooruit moeten kijken en niet teveel moeten denken in beetje meer, beetje efficiënter. Het illustreert wat mij betreft ook dat ‘de politiek’  ** vooral meer moet luisteren naar een groep strategische denkers met visie (vorsers). Niet de experts van nu, maar hen die zich gespecialiseerd hebben om een doorkijkje naar de toekomst te creëren.

** uiteraard geldt dit ook voor LTO, voor alle grote bedrijven, etc.

In 1992 ben ik gaan studeren aan de Technische Universiteit Delft (TUD). Met een vader als verkeerskundige (Civiele Techniek, een studie die ik dus niet ging doen 😃 ), viel mijn oog op werktuigbouw of scheikundige technologie. Wiskunde (leek me te saai), Industrieel ontwerpen of bouwkunde (daar moest je creatief voor zijn), en natuurkunde (te theoretisch dacht ik) waren als studiekeuzes al afgevallen. Nu exact 25 jaar later kan ik vertellen dat Scheikundige Technologie nog steeds een super keuze geweest is. Deze studie stond aan de basis van Levensmiddelenproceskunde en aan Biotechnologie-opleidingen, en bevat een breed pallet aan wiskunde, natuurkunde, microbiologie, werktuigbouw, procesautomatisering en de basis financieel.

In die tijd stond deze studie bekend als een van de meest lastigste studies die je kon doen. Vanaf dag 1 ben ik omringt geweest met ongelofelijk slimme en leergierige mensen. Mijn collega studenten zitten nu hoog in de top bij Shell, DSM of McKinsey. Vandaag de dag vind ik het nog heerlijk om in debat te gaan met slimme koppen en te leren. In Delft heerst(e) een grote plaag-cultuur dat wel (plagen doe je bij mensen die je aardig vind weten mijn collega’s bij TOP), maar het inhoudelijke debat op basis van rationele overwegingen kon elke dag gevoerd worden. Heerlijk!

Jullie moeten weten dat mijn opleiding bekend stond als een DSM+Unilever+Shell bolwerk. Docenten en professoren onderhielden warme banden met deze bedrijven, hadden er gewerkt of voerde fundamenteel onderzoek uit naar voor deze drie grote bedrijven belangrijk onderwerpen. Wij jonge eerste jaars -niks geen millennials, wij waren de patat generatie- droomde ervan om in Amsterdam bij het Shell Research Centrum te werken, in Vlaardingen bij Unilever, of in Geleen/Delft bij Gist Brocades / DSM.

Ik kan jullie verzekeren dat ‘opwarming van de aarde’ en andere ‘grote’ thema’s (Club van Rome), waaronder recycling (aka de circulaire economie dus) vanaf dag 1 onderwerp van discussie was. In 1992 dus! Elke student leerde in zijn eerste jaar om massa- en energiebalansen op te stellen en daarbij vooral het domein (Wat tel je wel en niet mee) goed uit te leggen. Eerst kwalitatief zijn en dus een ‘plaatje’ maken, en daarna pas eraan gaan rekenen. Rekenen konden overigens als de beste! Bij vakken zoals chemie en samenleving leerde we ook wat de impact (veiligheid, verlies aan biodiversiteit, groei wereldbevolking, gat in de ozon laag, global warming) van ons collectief handelen is op onze omgeving. Vijfentwintigjaar geleden!

Vanwaar deze lang introductie? Simpel, deze ochtend -25 jaar na dato dus- lees ik een stukje in De Correspondent met de titel “ExxonMobil loog jarenlang over klimaatverandering. De gevolgen merken we nog steeds” Ik was te jong om dit inhoud te kunnen verifiëren, maar dit artikel lijkt me correct. Wetenschappers van Shell, behoorde tot de absolute wereldtop, het is onmogelijk dat juist daar niet de beste kennis aanwezig was.

Ons energiesysteem fascineert me dus net zo als ons eetsysteem mij fascineert. Ik twijfel niet aan de relatie tussen extra emissie van CH4/CO2 en onze fossiele brandstofverslaving. Voor mij is ook feitelijk vastgesteld dat CH4 en CO2 broeikasgassen zijn. Extra emissie op de schaal zoals we dat nu doen heeft een effect op onze aarde. Ik zal echter niet snel een uitspraak doen over de vraag hoe groot dit effect is (lees hoeveel oC het warmer wordt bij welke emissie). En de mogelijk effecten (en grootte daarvan) van deze verwarming (waarvan er onzekerheid in de voorspellingen zit) door onze uitstoot, daar wordt het te modelmatig en misschien speculatief. Of plantjes sneller groeien met meer CO2 vind ik in relatie tot global heating niet interessant. Of de zeespiegel stijgt met 1 of 10 cm in de komende honderd jaar vind ik vooral een academische discussie.

Mijn insteek in het leven is dat we geen risico mogen nemen met onze aarde; we hebben er maar eentje. Ook vind ik dat we de morele plicht hebben om de aarde mooier en schoner achter te laten voor toekomstige generaties. Noem het maar mijn persoonlijk geloof. Maar zo ben ik nu eenmaal opgegroeid. Juist daarom vind ik dat we wel moeten werken aan de energietransitie. Natuurlijk moeten we meer circulair gaan werken en leven (heel heel heel moeilijk), maar wij zijn zo gruwelijk rijk, dat we dit ook financieel kunnen behapstukken. Dit is gewoon een keuze die we als maatschappij kunnen en moeten maken. Ik beken dus maar weer eens, ik ben een #groenrechts figuur. Waarom ook rechts? Omdat ik denk dat we vooral via marktsystemen (inclusief interventies van onze overheid) de olietanker kunnen bij-sturen. 

Die interventies moeten wel zo rationeel mogelijk zijn. En daar ligt bij ergernis. Ik betwijfel of veel acties die ‘bedacht’ worden in Den Haag wel rationeel zijn. Mijn Delfts DNA zegt dat er niet goed gerekend wordt. Uiteindelijk zou ons  beleid vooral moeten starten met een kostenbaten analyse, en daarna pas rationeel kiezen. En hier lijkt het global-heating debat nu mis te gaan. Een Fries bedrijf krijgt 200 miljoen subsidie (sic!), een andere organisatie krijgt 4,5+12 = 16 miljard om een windmolen park van 800MW te plaatsen en onderhouden. Ook ik irriteer me dus over de besluitvorming rondom dit soort grote ‘groene’ projecten. Ik heb gewoon hevige twijfel over de rationaliteit in huidige politieke besluitvormingsprocessen. Klopt de kosten-baten kant wel? Meer over mijn twijfel in een volgend blogje.

Lees ook:

• energiebalans Nederland.
• CO2 en opwarming.
• De methaan-balans.
• It’s the inputs and not the outputs!

Ons R&D en innovatie bedrijf TOP b.v. uit Wageningen heeft zich in de laatste bijna 15 jaar volledig gespecialiseerd in voedselveiligheid, specifiek microbiologie (afdoding, groei, stabiliteit) en hygiënisch ontwerp (hoe voorkom je dat machines, stallen, en procesinstallaties producten contamineren en goed reinigbaar zijn).

Ons eet-systeem kan alleen maar goed, veilig en integer zijn als er met veel inhoudelijke kennis van zaken gewerkt wordt aan juiste QAQC systemen (inclusief RI, HACCP, monitoringsplannen, audits van leveranciers, certificeringen, etc.). Niet alleen inhoudelijk goed en veilig dus, maar zeker is dit ook de methode om vertrouwen te behouden in de keten.

Mijn huidige beeld van de agrifoodsector t.a.v. voedselveiligheid is niet zo positief meer, er is op te grote schaal bezuinigd op van alles, en vooral op inkoop van grondstoffen en kennis/personeel op QAQC afdelingen. Tijdens de laatste EHEC crisis heb ik daarom voorspelt dat incidenten vaker zullen voorkomen, en dat schaalvergroting niet tot minder, maar juist hogere risico’s gaat leiden.

Nu, we hebben gekregen: gerommel met paardenvlees, Q-koorts, firponil, dioxine. En staan aan de vooravond van crisis een salmonella/ecoli in verse dranken, listeria in koelverse producten, gerommel met koelverse baby en kindervoeding, hepatitis E in vlees, en waarschijnlijk nieuwe MRL/gif schandalen.

Voor gif en laag concentratie bestrijdingsmiddelen (MRL’s) op voedsel doen we bij TOP vrijwel geen advieswerkzaamheden en projecten. Gelukkig is er wel een basis kennisniveau aanwezig in onze organisatie. De meeste biologen, chemici en voedseltechnologen bij TOP b.v. hebben tijdens hun studie immers de lesjes toxicologie (moeten) volgen. En binnen een gesprek van vijftien minuten kom je dan snel wel tot de inhoudelijke kern. ‘Gif’ en dus vooral MRL’s kunnen niet ‘groeien’ en maar heel zelden (gelukkig!) zijn er acute veiligheidsrisico’s in onze moderne keten. Wel weten we veel minder dan van chronische opname, cocktail effecten en stapeleffecten. Neen, fipronil gaat vooral over integriteit en consumentenmisleiding. Later meer. 

Ik heb derhalve geen direct zakelijk belang bij #fipronil. Eiergate is wel een interessante casus om te volgen en t.z.t. in de tekstboekjes op te nemen. De Fipronil-zaak gaat vooral over technisch inhoudelijk goed handelen van de NVWA (maar communicatief zwak, straks meer), gaat vooral over een frauderende sector (er was al een jaar lang discussie binnen “Barneveld”) die graag anderen de schuld geeft, en deze zaak gaat over paniek via de pers en wetenschappers in de zijlijn die geen verantwoordelijkheid dragen.

En de consument dan? Tja, ik denk dat die het gemiddeld niet meer weet. “Voor de veiligheid maar geen eitjes eet, of inmiddels weer over is gegaan op de orde van de dag”. Ik denk dat we altijd het belang van burgers en consumenten op de eerste plaatst moeten zetten.

Het is nu tijd om op deze zaterdagochtend maar de balans op te maken. En daarmee #eiergate te sluiten/ De beste manier lijkt me is om de betrokken actoren een voor een de revu te laten passeren.

De consument

De consument in Nederland -ook die fibronil eitjes geconsumeerd heeft- heeft denk ik vooral in deze komkommertijd dagen lang kunnen lezen over een onderwerp wat eigenlijk vooral lijkt te gaan over onhandige communicatie, een kleine economische fraude en massahysterie daaropvolgende.

Niemand zal ziek geworden zijn denk ook ik, of lange termijn schade hebben gehad. Neen, wij burgers in Nederland zullen vooral merken dat er een beetje belastinggeld is verpest, of verpest gaat worden. Ik adviseer om vooral eitjes te blijven eten. Eitjes en bonen, zijn een gezonde en duurzame bron van eiwitten. Veel ecologischer dan vis of vlees. “An egg a day takes the Docter away”  dus of zo iets.

Mijn tips voor consumenten:

• Alles wat je aandacht geeft groeit. Als er sprake is van onveiligheid dan wordt er een recall gedaan, producten liggen dan niet meer in de winkel. Daar kun je gerust op zijn. We zijn geen slecht ontwikkeld ontwikkelingsland!
• Koop producten die voorverpakt zijn en een merkt hebben. Deze bedrijven hebben wat te verliezen en zullen nooit rommelen. In ieder geval is hun QAQC systeem beter op orde.
• Accepteer dat we in een complexe samenleving leven. Dit soort incidenten zullen elk jaar of twee jaar wel voorbijkomen. Het is niet anders. Zie ook mijn introductie.
• Besef dat onze politici aanwaaien in Den Haag en weer weggaan. Weet dat journalisten niet voor waarheid, maar voor kijkcijfers gaan. En heb voldoende vertrouwen in NVWA.
• Minder vooral de consumptie van suiker en koolhydraten. Eet veel groente, beperkt fruit. Lees deze site maar: www.softpaleo.blog of volg @softpaleo

De politiek

Tja, er zijn mensen die vinden dat alles politiek is. Maar wat mij erg is opgevallen in de laatste weken, dat vooral de politiek afgelopen week -men komt terug van vakantie denk ik dan- zit te roeptoeteren. Schoppen op de NVWA vind ik in een crisis situatie zeer ongepast. Laat die dienst eerst haar werk doen denk ik dan. Even terughoudend zijn, en over een half jaar kan je altijd nog het functioneren van de dienst evalueren.

De Jinek uitzending gaat ook historisch worden. Waarom? De twee bewindvoerders waren duidelijk geïnformeerd rondom de casus, maar konden/wilden zich niet laten verleiden om hun echte mening te geven. Waarschijnlijk bang om juridisch claims uit te lokken. In mijn ogen -later meer- heeft de NVWA twee kleine management en een grotere communicatie fout gemaakt. Maar daarmee zijn ze niet schuldig.

Is er dan helemaal geel rol voor de politiek weggelegd? Jawel, ik adviseer het volgende:

• Hang de NVWA per direct onder Volksgezondheid. Voedselveiligheid en consumentenmisleiding zijn primair de taken van NVWA. Dit is geen EZ-taak.
• Zorg dat RIVM en RIKILT (nu nog onderdeel WUR) fuseren met RIVM. Kortom, dat we een eigen ‘FDA’ achtige organisatie krijgen.
• Evalueer de rol van NVWA pas over enkele maanden, en richt je vooral op de vraag “hoe voorkom je in de toekomst een uitslaande brand”.
• Stop met het verder verjuridseren van NVWA. Dit werkt vertragende en verlammend. Hiermee is niemand gebaat.
• Voorkom verdere bezuiniging en zorg dat er voldoende inhoudelijke kenniswerkers zijn of worden aangesteld. Niet meer management of ICT dus.
• Verbied dat de NVWA een adviestaak of rol gaat krijgen. De vrije sector (incluis de boeren) moeten hun eigen adviseurs maar inhuren.
• Wees terughoudend bij een crisis. Heb vertrouwen in de NVWA en laat hen het werk doen in een crisis situatie. Kamer vragen stellen dat slaat nergens op.

De ingezette weg bij de NVWA is overigens goed. Bedrijven zijn ten alle tijden ZELF verantwoordelijkheid voor het leveren van een goed, integer en veilig product. De NVWA is een “politieagent” die het voedselveiligheidssysteem van de producenten kan en moet controleren. Snel, streng en eerlijk. De NVWA is derhalve niet eindverantwoordelijk voor ‘gezonde en veilige producten in de markt’, die eindverantwoordelijkheid ligt 100% bij bedrijven. Bedrijven die marchanderen met veiligheid en integriteit omwille van wat centen die mogen -nee moeten- keihard aangepakt worden.

 Dit laatste is essentieel voor het consumentenvertrouwen en uiteindelijk ook voor onze internationale handelspositie.

De boeren en sectorkoepel.

De boeren zelf.

Voor elke agro-sector en dus ook voor de eierboeren geldt dat ze in een economisch systeem zitten waarin ze veel moeten doen en risico nemen voor weinig. De prijs-elasticiteit is dat de prijzen laag zijn of zakken zogauw er maar enkele procenten teveel aanbod is. Maar ook de tragedy of the commons telt. “Als ik iets meer maak dan mijn conculega, verdien ik net iets meer”. Opgezweept door WUR-Dijkhuizens “meer met minder” en “we zijn het beste in de wereld”, en medegefinancierd door de Rabo (kom maar op, ik wil wel uitlenen), zijn de gezinsinkomens niet hoog, en schulden wel.

Boeren hebben best veel sympathie van het grote publiek, maar kunnen het uiteindelijk niet goed doen. In elke crisis geldt, eerst de brandblusser hanteren, en daarna pas gaan analyseren. Op dit moment komt vanuit de boerenstand steeds het zelfde geluid naar voren “Het is niet zo giftig, wij hebben schade, willen die vergoed krijgen door de overheid” en “de NVWA is schuldig en dus de gebeten hond”. Ik denk dat dit een zeer onverstandig en vooral ook niet terecht standpunt is. De enige correcte communicatie houding zou moeten zijn “er zijn verhogingen van de MRL geconstateerd in de eitjes, wij hebben deze eitjes uit de handel genomen, sorry beste consumenten, sorry voor de onzekerheid. Beste klant/consument wij gaan dit oplossen en ons leven beteren”. 

(Z)LTO Nederland.

Ik heb me tevens zitten ergeren aan de boerenleiders op TV en in de kranten. De uitspraken in het NRC over de NVWA vond ik ongehoord en ongepast. Beste sector wat doet u zelf nu om het vertrouwen in uw producten te verhogen.

 “Wat doet u zelf nu om dit soort incidenten te voorkomen. De almaar klagende sector -hullie hebben het het gedaan- kan wel wat management en communicatielessen gebruiken denk ik dan maar”.

Ik denk dat de sector alle baat heeft bij een strenge en snel opererende NVWA. Ik denk dat de sector veel meer zelf haar ketensystmen moet professionaliseren, en ik denk dat er een shake-out van ‘handige slimme’ kleine toeleveranciers moet gaan komen. De boeren wisten (okay, konden op zijn minst vermoeden) dat ChickFriends illegaal bezig waren, het was immers te mooi om waar te zijn dat er een oplossing was. Penny wise, pound foolish.

Er is ook nog een tweede taak voor de NVWA en in het duurzame (lange) termijn belang van de sector is vertrouwen het grootste goed wat er is. Er waren signalen dat er met een illegaal middel gewerkt werd, en men heeft geen intern reinigingsvermogen getoond.

Bij de Unilevers en FrieslandCampina’s van deze wereld wijst men echt niet naar de NVWA als er iets mis gaat. Preventief controleren deze bedrijven al hun toeleveranciers, en bij een incident volgt onherroepelijk een recall (en via tracking and tracing systemen gaat dit ook heel snel). Neem, je verlies snel maar speel nooit met je merk en dus imago!

De sector heeft ook graag het Martijn Katan argument gebruikt “gifconcentratie is laag dus er is geen voedselveiligheidsprobleem”. Wat ze daarmee onhandig communiceren naar consumenten: “ja, er zit een gif in, maar het is maar een beetje”. Wat denken ze, dat wij rommelaars geloven op hun blauwe ogen? Natuurlijk niet! Laten we wel wezen. Niet de NVWA, niet de politiek, niet de belgen en ook niet de consumenten hebben eitjes verkocht met daarin ‘gifsporen’. De primaire verantwoordelijkheid ligt in mijn ogen dus bij de sector zelf en de individuele boeren. “Wie zijn billen brand moet op de blaren zitten.” En nu al gaan praten over schade (vreselijk opgeklopt tot 100 a 300 miljoen volgens vertegenwoordigers, enkele tientallen miljoen zal het zijn) en wie dat gaat betalen is zeer ongepast.

Ik ben dus stellig van mening dat een streng en snel optreden NVWA uiteindelijk goed is voor de sector. En als de sector dit niet kan of wil inzien, zijn ze oerdom.

Mijn tips voor de sector en LTO.

• Begin zelf een klokkenluiders meldpunt. En neem elke tip zeer serieus.
• Lok uit dat boeren zelf (of via LTO) audits gaan uitvoeren bij alle toeleveranciers. Net zoals in de rest van de keten gangbaar is.
• Investeer in juiste communicatie protocollen en laat al je bestuursleden en sectorleiders trainen hierop.
• Zolang de communicatie vaardigheden niet op orde zijn: neem een professioneel voorlichter in dienst, en laat die het woord doen.
• Huur professionals van buiten in en leer van ‘unilever’ kennis. Start hier per direct mee.
• Investeer collectief in voedselveiligheid, early-warming, monitoring programma’s. Niet alleen op R&D niveau maar vooral ook gericht op de implementatie.
• Kijk maar eens heel goed hoe bij voedselverwerkers (groot en klein) dit georganiseerd is. Wel eens van BRC of IFS gehoord?

NVWA

Onder druk van de politiek is er in tientallen jaren fors bezuinig en gefuseerd. Dit laatste vind ik prima. De NVWA als organisatie was nog niet af. Deze organisatie moet per direct onder Volksgezondheid moet gaan vallen. Ver weg van EZ. Ook vind ik dat RIVM en RIKILT bestuurlijk, juridisch en inhoudelijk onder de NVWA moeten gaan vallen. Ik heb hier een logisch argument voor:

De NVWA heeft wettelijk maar twee taken:

• TAAK 1 – Het controleren of producten in de markt (voedsel)veilig zijn.
• TAAK 2 – Het voorkomen dat consumenten misleid worden.

De NVWA heeft dus geen politiek of sector doel. De NWVA is er dus niet voor de boeren of voedselproducenten. Neen, de NVWA is er primair voor ons burgers. Die schijn hebben ze nu tegen. Ze vallen onder EZ en het gewone publiek denkt dat ‘ze’ iets hebben achtergehouden om de ‘boeren’ te helpen. Als de NVWA haar taak streng en rechtvaardig uitvoert, dan is dit ten alle tijden ook goed voor de agrifood sector.

De uitzending bij Nieuwsuur van twee weken geleden verdient absoluut geen schoonheidsprijs. De ‘paniek’ is juist via de uitzending gestart. “Eet voor de zekerheid geen eitjes tot het weekend”. Tja, hoe pinnig de journalist ook was, dat viel natuurlijk verkeerd, en kon in de ochtend na de uitzending niet meer goed gemaakt worden. Om nu de journalisten de schuld te geven gaat me wat ver. Maar feit is wel dat deze verkeerde communicatie de sluimerende crisis ontstoken heeft tot een uitslaande brand.

Met wat nu verder bekend is geworden denk ik dat er in november 2016 een management blunder is gemaakt. De eerste aanwijzingen van ongeoorloofde inzet op fipronil (via Belgie) had veel serieuzer opgepakt moeten worden. Natuurlijk is het prima om ook een opinie te vragen aan BuRo, maar deze casus ging niet over voedselveiligheid. Het is een economisch delict om fipronil in te zetten bij kippen, EN de kans op consumentenmisleiding en onrust was reëel aanwezig. In November 2016 dus al. De NVWA had veel meer oog moeten hebben voor haar tweede taak en gelijk op onderzoek moeten gaan. Niet vanwege het argument voedselveiligheid, maar vanwege het argument fraude/misleiding/onrust. Daar is denk ik voor de tweede keer geblunder.

BuRO heeft in november/juni rondom voedsel(on)veiligheid (TAAK 1) WEL een correct advies gegeven. Op basis van bekende MRL, ADI en ARfD waarden was er GEEN direct voedselveiligheidsissue. Maar ja, BuRo gaat alleen maar over de kwantitatieve en kwalitatieve voedselveiligheid. Mijn vraag is wie er binnen NVWA TAAK 2 wel serieus neemt. Hier lijkt de grote zwakke plek van de organisatie te liggen. 

Zowel in November 2016 als begin juni 2017 had voorkomen kunnen worden dat een kleine veenbrandje een uitslaande brand zou worden. Hier heeft de organisatie niet goed gehandeld.

Tenslotte, een organisatie al de NVWA kan je niet draaien op ‘lijn-management’, ‘computersystemen’ en ‘inhoudelijke risico-analyses’ alleen. Neen, de NVWA draait in de basis alleen goed met inhoudelijke experts die situaties inhoudelijk goed kunnen beoordelen. Mijn indruk is dat de NVWA veel te veel bezuinigd heeft op goede toxicologen, microbiologen, veiligheidsexperts. “Tools en procedures kunnen vakmanschap en kennis niet vervangen. En de echte vakman kiest zijn tools zelf”. Een veel gehoorde klacht is dat er teveel bezuinigd is op de NVWA, nu, met 2500 inhoudelijk sterke mensen kan je veel doen. Met 2500 lijn-management en wat ICT systemen kan je uiteindelijk helemaal niks. Ik denk niet dat het tekort aan geld de oorzaak is, dat er een interne organisatie en HRM uitdaging ligt.

Welke expertise zou de NVWA volop WEL in huis moet hebben?

• TAAK 1 – toxicologen, microbiologen, veiligheidsexperts, wiskundigen.
• TAAK 2 – sociologen, psychologen en communicatie experts.

En alle beslissingen zouden ook via deze twee taakstellingen genomen moet worden. Meer nadruk op TAAK 2 is nodig. Nodig om het vertrouwen bij consumenten EN in de sector met een grote export positie te houden.

 “Vertrouwen komt te voet, en gaat immers te paard”.

 De externe specialisten in de media.

In dit eierdossier spelen ook externe wetenschappers een niet onbelangrijke rol. In het bijzonder kijk ik daarbij naar Martijn Katan en de toxicologen van de Universiteit Utrecht en Wageningen. Daar waar de NVWA in de basis netjes handelt in juli door een lijst te publiceren van ei-producenten waar iets mis mee was, begonnen deze experts het publiek te bespelen via de media. De te eenzijdige blik van de externe specialisten op ‘veiligheid’ heeft het handelen van de NVWA in deze crisis niet vergemakkelijkt.

Het zijn deze klassiek beta’s hun ‘gelijk’ willen krijgen, maar geen verantwoordelijkheid hebben. En vooral ook geen zicht lijken te hebben op het effect van hun uitspraken. Deze experts lijken zich daarmee niet te realiseren dat ze hiermee meer verwarring creëren en dus de NVWA voor de voeten lopen. Het publiek snapt er niks van. De NVWA waarschuwt, en professoren die bagataliseren dit. Wie moet je dan vertrouwen?

De uiteindelijke onrust is groter geworden door de uitspraken van ‘externe’ experts. en niet kleiner dus. Deze fipronil casus had in een zeer vroeg stadium klein gehouden moeten worden. Wij inhoudelijk professionals buitelden over elkaar heen, en dat was niet functioneel! Shame on us!

Het milieu

Tenslotte. Fipronil in lage concentraties is niet gevaarlijk op basis van klassiek uitgevoerd toxicologisch onderzoek. Althans niet gevaarlijk voor mensen. Maar wel voor het milieu, voor bijen en ander insecten. Ook weten we niet of er langere termijn effecten zijn voor mensen.Dat er een verbod is op fipronil en lage MRL waarde heel terecht. Deze kennis bagataliseren in tijden van crisis is niet juist.

Dus de motivatie voor het ingrijpen van de NVWA had moeten zijn: 1) fraude, het mag niet gebruikt worden, 2) slecht voor het milieu (bijtjes, etc.), 3) slecht voor het vertrouwen in de sector (ook internationaal).

Mijn conclusie van #eiergate

Hoe hard ook; de financiële en image schade zal gedragen moeten worden door de sector zelf. De Chickfriend boefjes, zullen niet de gevangenis in gaan voorspel ik alvast, maar worden wel flink financieel gestraft. “Al zal er van een kale kip niet geplukt kunnen gaan worden”. Ik hoop dat de politiek de hierboven gestelde adviezen t.a.v. NVWA snel implementeert.

En LTO en de sector zelf?  Wordt volwassen! Ga werken aan een professioneel keten-beheer inclusief audits bij je toeleveranciers. En wordt vooral harder tegen elke collega die het niet zo nauw neemt. Wordt maar klokkenluider voor het belang van de hele sector. De rotte appels verpesten het voor hen die juist willen doen. Wen hier maar aan. Dit is nu eenmaal de samenleving die we samen gecreëerd hebben. 

Het management van de NVWA wens ik vooral veel wijsheid toe. Wees een strenge en rechtvaardige politieagent, en leer van deze casus. En trap niet in de valkuil van ‘meer ICT’ gaat het wel oplossen!

 Naschrift.

Mijn voorspelling is dus dat we gewoon weer naar een volgende voedselcrisis bewegen. Er is namelijk geen leer-effect in grote overheidsorganisatie, en er wordt al helemaal niet geleerd in de boerensector en bij kleinere producenten. Het DNA klopt niet. En dit aanpassen gaat misschien wel 5 tot 10 jaar duren.

De NVWA moet harder en slagvaardiger worden. Slechte heelmeesters maken stinkende wonden blijkt ook nu weer. LTO zou met hun leden meer focus moeten gaan leggen op integraal ketenbeheer, QAQC en wellicht GMP/BRC/IFS. Hun toekomst staat op het spel. Het moet gewoon beter. Dat is wat wij moderne consumenten eisen. So be it.

PS: wat ik hier schrijf geldt ook voor de kippenhouders, de varkenshouders, de melkveehouders, en alle andere land en tuinbouwsectoren.

PPS: zie ook:

https://food4innovations.blog/2017/08/11/over-robin-hood-fibronil-meezingen-bij-hotel-california-en-hoe-ik-echt-wel-veilig-reed-met-200-kmhr-op-de-a50-eiergate/

en

https://food4innovations.blog/2017/08/11/eiergate-bij-jinek-11-8-2017-en-overige-bronnen-inclusief-fibronil-excel-file/

en

excel tabel op facebook: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10213641167084028&set=a.3963165718115.2167747.1249509623&type=3&theater

In 2013 ben ik geïnterviewd voor een artikel in Distrifood. Nu vier jaar laten zie ik het betreffende artikel weer eens, en denk dat dit nog steeds een interessant artikel is. Ik sta nog achter de inhoud. Laten we voor het gemak de balans eens opmaken en nog wat voorspellingen te doen:

• Pascalisatie gaat over de top. Dit jaar voor meer dan 100 miljoen omzet op diverse producten. De loonwerk optie is beschikbaar, en een ieder met creatief idee kan gewoon NPD hulp krijgen in Wageningen bij ons in het Foodlab. Kortom, gewoon doen!
• Pascalisatie wereldwijd doet het ook prima. Ongeveer 30 systemen per jaar komen er bij, en ondanks dat de exacte aantallen niet bekend zijn, is mijn schatting dat er meer dan 300 systemen wereldwijd geïnstalleerd zijn. In Noordwest Europa gaat het om ongeveer 15 a 20 systemen. Niet mis toch! En de bedrijven die op deze trend zijn gestapt doen het goed.
• Een niet nader te noemen grote fabrikant staat om de hoek in de verkoop. Oude technology, in een markt die daalt, deze bekende fabrikant probeert het nu ook met een nieuwe technologie. Ik gun het ze, maar ik denk dat ze te laat zijn. Mijn advies: pak de volgende golf. Maar dit gaan ze niet doen omdat ze in de etalage staan.
• AMAP heeft het bijzonder goed gedaan in de laatste 4 jaar. Inmiddels richting 100 producenten wereldwijd. In de UK zijn er supermarktketens die hun toeleveranciers verplichten om deze technologie in te zetten. Well done Perfotec!
• Ook die producten die nu ambiant stable zijn gaan veranderen. Op de vooravond van doorbreken staan MATS, PATS en RATS. Klinkt geheimzinnig toch? Nu, steriel voedsel gaat de smaak en gezondheidswaarde van gepasteuriseerd krijgen. Weden dat Unilever, Heinz, Danone, Pepsico en de andere big-food companies dit gaan omarmen? Ja, zeker, maar zijn ze snel genoeg dat is de vraag.
• De markt voor non-GMO, vers-convenience, e-nummer vrij groeit aan alle kanten. Niet alleen in Nederland, maar ook daarbuiten. Koploper is de UK, daarna Nederland en Scandinavië. Duitsland maakt nu een inhaalslag, en Frankrijk en Spanje doen het aardig. En Oost-Europa? Ik verwacht een flinke groei de komende jaren.
• Alle grote multinationals zijn nu zeer serieus bezig met de ontwikkeling van ‘versere’ en ‘gezondere’ en ‘hulpmiddelvrije‘ producten. Ik voorspel jullie, deze bedrijven gaan toch geen ‘nokia’ worden. Langzaam maar zekere weten ze de olietanker te keren in de moderne richting.
• Groen-eiwit groeit. Ook vleeseters worden op grote schaal verleidt om vleesvervangers te gaan consumeren. En we zien dat in Nederland het flexitarisme daardoor mainstream aan het worden is. Algen en insecten zijn het voorlopig nog niet. En die bedrijven die wel rondom deze nieuwe ingrediënten stappen maken, stappen in ingrediënten (b2b). Niks geen gefrituurde krekels of wormen.
• Kortom, softpaleo wordt mainstraim. Producten met een hoge nutrient density, veel groente, voldoende eiwitten en beetje vet. Vezelrijk, maar laag in suiker en koolhydraten.
• Wat ook leuk is om te melden?! de ingrediënten sector. De kruiden-verwerkers worden flavourhouse, de flavourhouses ontdekken ‘extracten’, niet 100% zuivere ingrediënten. Denk aan wortel-extract in plaats van beta-caroteen uit een chemisch proces. De vraag is wat dat gaat doen met de strategie van de DSM-en uit deze wereld (niks, want ze sluiten hun producten gewoon in Azie of Africa, deze continenten zijn nog niet hoog genoeg in de piramide van Maslow).
• De supermarkten. Ik zie geen grote bewegingen in deze sector. Tja, men probeert te ‘verhipsteren’ door vooral de vers-afdeling te ‘verboeren’. Houten kratten, mooie uitstallingen. Aardig, maar een ‘whole foods’ hebben we zekere nog niet in Nederland. Vastgoed modellen zijn en blijven het. Hoe dit over 5-10 jaar is? Dat zou ik ook wel willen weten!
• Nu we het toch over Whole Foods hebben. Nu wordt het spannend, een geweldig (duur) concept waarvan ik hoop dat het naar NL komt. Ready-to-eat, vers, gezond, super eten, en een fantastische experience. En ja, overgenomen door Amazone. Mijn volgende voorspelling: Uber gaat boodschappen bezorgen. Amazone (Fresh) en Alibaba (Hema) gaan tikken uitdelen aan de klassieke retailers. Online voedsel gaat groot worden (eindelijk). En in Nederland hebben we gelukkig nog Picknic.
• Supermarkten gaan twee ‘gevechten’ voeren. Die van het creëren en behouden van hun online klanten (maar niet via pick-up points, dit wordt niet groot), EN door investeringen in productiefaciliteiten (backwards integration). Wij bij TOP werken aan verpakkingsstations voor ‘vers’, aan melkfabrieken voor supermarkten, koffie(cupjes) fabrieken voor supermarkten.
• Ik voorspel daarom: de huismerk moneymakers komen in ‘eigen’ beheer van Jumbo, AH, Tesco en M&S-sen van deze wereld. Wat de Moneymakers zijn? Brood, vleeswaren, verse sappen en smoothies, onbewerkt groente en fruit, vers-gesneden groente en fruit, en verse maaltijden en soepen.
• Niet alleen supermarkten gaan ‘fabrieken’ runnen. Neen, zowel boeren(collectieven) als snelle nieuwe ondernemers team gaan in productie. Productie van kleine nieuwe merken, van verse-nieuwe gezonde producten. Geld is goedkoop, en de markt vraagt om veel nieuwe SKU’s in kleinere aantallen. Groot en bulk is uit, hip en nieuw wordt de nieuwe norm. Vergeet ‘efficiency’ en denk in ‘veerkracht’.
• De Silicon Valley technology bedrijven gaan groot in voeding. Gepersonaliseerd, Vernet met je iPhone. Kansen voor machinebouwers, wat nodig is is productietechnologie waarbij ‘lage opex’, wordt gecombineerd met kleine batches, snel kunnen omschakelen en weinig verliezen. Deze ‘maaktechnologie’ gecombineerd met FB, Uber of Alibaba gaan voor een aardverschuiving zorgen. Met Robots en Drones.
• Wat de multinationals gaan doen? Elkaar overnemen 😉 dat zeker, ook stoppen ze met hun corporate R&D en transformeren ze hun meerkoppige klassiek R&D centra in snelle open innovatie centra waarbij ze intensief gaan samenwerking met kleinere derden. En de marketing? De tijden van de grote budgetten op TV zijn voorbij. Marketing en productontwikkeling gaan in kleine teams (start-up mentality) samenwerken.
• In 2013 voorspelde ik dat carbs in een slecht daglicht zouden gaan komen. Dit is zeker het geval. Suiker is het nieuwe vet (en vet mag weer een beetje)
• Consumentenvertrouwen. Na paardenvlees, dioxine in varkensvlees, fipronil in eitjes, Q-koorts etc. zijn we consumenten het zat. De NVWA gaat eindelijk naar Volksgezondheid en zal een strenge politie-agent worden niet vanwege onveiligheid, maar juist vanwege het consumentenvertrouwen. De license to produce kan je nu sneller dan ooit kwijtraken. De professionaliteit moet en gaat omhoog. Dit is te duur hoor ik jullie al zeggen. Nu, het zal zo. Maar je gaat failliet als je het niet altijd en elke dag goed doet.

Kortom, hou de outsiders in de gaten, onderschat big-food niet en weet dat ook de food-sector new-technology driven is. Het grote geld, de nieuwe ingredient en technology ontwikkelaars die gaan het spel bepalen in de komende tijd is mijn inschatting. Hieronder het artikel uit 2013. Veel leesplezier.

Oké, niet helemaal eerlijk van me deze titel en misschien een beetje plagend/beledigend, maar ik bedoel het oprecht vriendelijk. Mijn grote wetenschappelijk V&G held Jaap Seidell schreef recent in het parool over het paleovoedingspatroon, en hij bedoelde -denk ik- daarmee ‘gematigd’ paleo zoals ik dat ook voorsta en ook daarom maar consequent #softpaleo noem.

Jaap expert voeding en gezondheid, kijkt gelukkig wetenschappelijk holistische en niet te nutritioneel naar voeding. Ook is hij heel goed benaderbaar en deelt veel met het publoek.  En natuurlijk heeft hij een mooie wetenschappelijk track-record. Kortom, alles wat ik van een professor verwacht! Een kanjer **

Softpaleo draait om de consumptie van een beperkte hoeveelheid eiwit, veel groente, een beetje fruit en zaden etc. En dus niet een voedingspatroon zoals “Amerikaans Paleo” met veel vlees en vet of het ‘paleo’ zoals mainstream journalisten graag belachelijk mogen maken. Ook Rosanne Hertzberger heeft in haar overigens prima boek over e-nummers de plank een beetje misgeslagen mbt paleo in het betreffende ‘gezondheidshoofdstuk’. Maar ik gun haar een revanche, misschien duikt ze ook nog eens serieus in de materie en komt met een nieuw en meer genuanceerder boek.

Zijn we er dus nu? Is inderdaad #Softpaleo of de #hormoonfactor of #banting the way to go? Ik denk het wel. Ligt alle bewijs op tafel en is het onderzoek af? Nee natuurlijk niet, goed fundamenteel onderzoek gaat altijd door (hoop ik). Jaap schrijft daarom niet voor niks “Over hoe zo’n evolutionair perspectief het beste is toe te passen op onze moderne voeding is nog veel discussie”.

** heb ik dan absoluut geen kritiek en zit ik nu als fanboy teveel klakkeloos complimenten uit te delen? Misschien. Maar ik heb ook wel kritiek. Onder anderen over zijn ‘verbondenheid’ met de JOGG organisatie en big-food. But nobody is perfect.

PS Sorry Tiny, Harry, Frits, Olaf, Marcel, Remko, en alle ander hoogleraren die ik ken nu niet opnoem en wellicht ook in het zonnetje zou moeten zetten. Ik hou van (alle) autonoom denkers die voorop lopen (vorsers) met veel kennis. 

DOOR: JAAP SEIDELL 10 AUGUSTUS 2017, 10:30

Door een groot aantal voedingswetenschappers en eetschrijvers wordt paleo (kort voor ‘paleontologische ­voeding’) weggezet als iets van zweverige goeroes en voedselgekkies. Vaak wordt een pleidooi voor een ‘oervoeding’ tegengesproken met argumenten als: ‘Nou, zo oud werden ze niet in de oertijd’ of ‘Die hol­bewoners hadden best een rotleven‘.

Dat is jammer, want de wetenschappelijke voorstanders van een paleontologische voeding baseren zich op de evolutietheorie, de in de meeste opzichten geaccepteerde basis van de biologie. Darwin leerde ons dat soorten zich geleidelijk optimaal aan hun natuurlijke omgeving aanpassen door natuurlijke selectie.

Het doel van de ‘survival of the fittest’ was niet om te over­leven in de zin van zo gezond mogelijk oud worden, maar om zo goed mogelijk voor na­geslacht te kunnen zorgen. Ons lichaam en brein zouden volgens de ­evolutietheorie daarom het best zijn aangepast aan een voeding zoals onze verre voorouders die aten. Die leefden honderdduizenden jaren vooral van groenten, fruit, vlees, vis en noten.

Wordt paleo terecht weggezet als iets van voedselgekkies?
Nu zijn het fruit, het vlees en de vis uit uw ­supermarkt niet meer hetzelfde als die op het menu stonden in het stenen tijdperk.Meestal zijn ze een stuk ongezonder ­geworden door fok- en teeltmethoden en vervuiling van water en bodem, maar nog steeds horen ze tot de ­gezondste keuzes die we hebben in de supermarkt.

De effecten van zo’n modern oerdieet op de gezondheid zijn wetenschappelijk onderzocht. Enkele jaren ­geleden werd een overzicht gepubliceerd van studies waarin mensen werden gevraagd volgens de principes van paleo te eten of een voeding te kiezen gebaseerd op de moderne voedingsrichtlijnen.

Er waren slechts vier studies te vinden en die duurden allemaal kort (2 weken tot 6 maanden), maar ze lieten wel zien dat de paleo-eters zelfs beter af waren als het ging om hun lichaamsgewicht, bloeddruk en andere risicofactoren voor diabetes en hart- en vaatziekten dan de mensen die zich keurig aan de officiële voedingsadviezen hielden.

Paleovoeding zal dus vrijwel zeker een stuk gezonder zijn dan de gemiddelde Nederlandse voeding, die toch vooral uit veel suikerrijk, geraffineerd en sterk bewerkt gemaksvoedsel bestaat.

Dit moderne eet­patroon is mede debet aan het grote aantal mensen met overgewicht, type 2 diabetes en andere welvaartsziekten. Over hoe zo’n evolutionair perspectief het beste is toe te passen op onze moderne voeding is nog veel discussie, maar veel redenen om lacherig te doen over het paleodieet zijn er dus niet.

Jinek uitzending. Interessant.

VWS veert mee en zegt dat Nieuwsuur uitzending vorige week inderdaad onhandig was. Staatsecretaris EZ en minister VWS proberen netjes feitelijk correct te handelen. Jinek doet het goed, dossier kennis, goed geïnformeerd. Knap.

Hieronder ook wat andere stukken.

Mijn excel tabel op Facebook (excel is gratis beschikbaar, mail maar).

Lijst met geblokkeerde bedrijven.

Kamerbrief 10 augustus waaruit blijft dat er zowel in november 2016 als juni 2017 aanwijzingen waren.

Vragen en antwoorden NVWA mbt #eiergate.

leesvoer op Foodlog: link1, link2,

FTM over de NVWA

Enkele citaten uit de Volkskrant:

In dat debat zou de NVWA zeker onder vuur komen te liggen. Toch wil Van den Berg niet simpelweg met de beschuldigende vinger naar de NVWA wijzen. Hij wijst op de vele bezuinigingsrondes en reorganisaties die de organisatie de afgelopen vijftien jaar meemaakte. Sinds begin dit decennium halveerde de mankracht van de NVWA bijna. ‘Dat heeft onvermijdelijk geleid tot een afname in deskundig personeel en technische mogelijkheden om stoffen te meten die buiten het vaste patroon vallen.’ Daar ligt een verantwoordelijkheid bij de politiek, vindt hij. ‘Die moet in deze kwestie de hand in eigen boezem steken.’

En

De hoogleraren toxicologie Martin van den Berg (Universiteit Utrecht) en Ivonne Rietjens (Universiteit Wageningen) vinden dat verweer zwak. Het argument ‘dat er geen aanleiding was te denken dat fipronil in eieren of kippen terecht zou komen’, zoals Schippers en Van Dam schrijven, is volgens hen aantoonbaar onjuist.

Dank aan Thomas Spekschoor voor onderstaande pagina’s

BewarenBewaren

Ik lees dagelijks veel over voeding (en gezondheid), hightech en cleantech, duurzaamheid en energie. En natuurlijk lees ik ook het internationale nieuws (vooral over ‘wat gebeurt er in de wereld’ op midden en langere termijnen) en ben ik bovengemiddeld geïnteresseerd in wat de toekomst ons gaat brengen. Artikelen die ik zelf interessant genoeg vind deel ik via #TBE6W aka “The Blue Economy entering into the 6th Wave” op LinkedIn, twitter, Instagram, Pinterest en Gezichtsboek.

Natuurlijk verwijst 6th Wave naar de transitie die we nu doormaken naar de 6th cycle van Kondratieff. Wat mij betreft een mooi houvast om te dromen en geïnspireerd te raken door een mogelijke toekomst die op ons af komt.

Ik geloof ook in het concept van een blauwe economie. Eentje waarin niet de ‘sharks’ (red ocean), maar het nieuwe ongerepte initiatief een grote(re) rol speelt in het verduurzamen (inclusief verleuken, gelijker, groener, gezonder, inspirerender) maken van onze maatschappij. Kortom, waarin we allemaal een blue-ocean strategie volgen.

Een beetje kennis en inspiratie delen kan geen kwaad, vandaar mijn initiatief(je). Een initiatief(je) dat ik in ieder geval persoonlijk al handig vind: het werkt immers als een klein kennismanagement-systeem. Natuurlijk kan ik het niet laten om ook mijn (politiek) gekleurde mening te blijven delen en posten. Hiervoor blijf ik Food4Innovations gebruiken (NL en EN), al zal ik mijn eigen schrijfsels ook re-bloggen op #TBE6W.

Wil je de door mij gelezen stukken ook (na)lezen? Volg dan @TBE6Wave of https://theblueeconomy.blog (rss feed is aanwezig). Veel leesplezier en inspiratie.

“Alles wat je aandacht geeft groeit”

“Sharing is caring”.

Vanochtend schreef Rosanne Herzberger weer een prima column in het NRC met de titel: We sloffen naar een groener bestaan. Ik deel die mening, we kunnen veel sneller een mooiere wereld creëren dan we nu doen.

De milieu-club-vanrome-wakkerdier-pvdd doemverhalen motiveren uiteindelijk absoluut niet om in beweging te komen. De dominee en het vingertje zijn niet van deze tijd.  Innoveren / veranderen gaan we pas echt doen als het a) ons iets oplevert en/of b) als het leuk is voor ons.

Leuk, plezier, gezondheid, inspirerend dat zijn de huidige drivers voor gedragsverandering voor hen die leven in de penthouse -wij allemaal dus- van de piramide van Maslow.

Ikzelf vind elektrische auto’s, zonnepanelen, vleesvervangers en nieuwe conserveertechnologie “leuk”. Of de aarde nu 0,6oC of 2oC opwarmt gaat mij echter niet extra motiveren om mijn persoonlijke gedrag aan te passen. Die zonnepanelen komen dus op ons dak dit jaar, gewoon omdat het leuk is om zelf je eigen elektriciteit te kunnen maken. Zo is mild geconserveerd vers-voedsel is gewoon lekkerder (maar iets duurder), maar de groei-naar-9-miljard-mensen-in-2015-argumentatie is voor deze professional niet het hoofdargument om dit lekkerdere voedsel (maar ook duurzamere voedsel) te consumeren. Vers sap via PurePulse (PEF 2.0) is zoveel beter dan platgekookte meuk.

Meer met minder strategieën, goedkoper (verbulken) en de dominee vinger inzetten zijn geen ’true motivators’ om een moderner en duurzamer Nederland te maken is mijn stellige overtuiging.

Ja er is natuurlijk ook  een noodzaak om te blijven bewegen (klimaat, teveel milieudruk, ongelijkheid, onveiligheid, teveel mensen, etc.). Wij hebben tevens de morele plicht (denk ik, maar dit is een calvinistische argument) dat we de aarde iets mooier aan volgende generaties moeten doorgeven dan we hem gekregen hebben van onze ouders. Maar het gaat inderdaad absoluut niet snel  genoeg dat ben ik helemaal met Rosanne eens. Mijn zakenpartner Bert Tournois roept al zolang ik hem ken : een nieuwe technologie introduceren duurt 16 jaar. En als je het zo bekijkt dan zakt de moed me in de schoenen. Verandering is nodig, maar het verloopt traag, en diegene die willen veranderen zijn eigenlijk met een mission impossible bezig. Sukkels zijn wij.

Waardoor duurt het zo lang? Daar is in de innovatiemanagement literatuur een term voor bedacht: “the Valley of Death”. Vanochtend vroeg schreef ik op mijn Facebook pagina snel:

Mooi gesproken. Er is een wetmatigheid dat het 16 jaar duurt voordat een nieuwe technologie doorbreekt. In het voedseldomein, energie en plastic domein gaat het langzaam. Waarom? Nou niet omdat de consument niet zo willen. Neen, het mechanisme is simpel : the Valley of death. Er zijn een tiental krachten waardoor we inderdaad sloffen naar een nieuw bestaan. Nieuw is ‘klein’ en dus per eenheid ‘duur’, opschalen kost geld maar wie investeert in een kleine markt (Nederland heeft daar geen cultuur voor). Ook houdt het wetenschappelijk systeem ons tegen. Oud bepaalt immers waaraan budgetten uitgegeven worden. En de politiek houdt van een topsectorenbeleid waarin oud zogenaamd vraaggestuurd het academische systeem in de greep houdt. Innovator zijn bezig met ontwikkeling; met het starten van een eerste markt en op zoek naar wat geld. Innovatoren -veelal mkb- willen geen financiële sponsor zijn van de universiteiten en kennisinstellingen die met “oud” in bed liggen en onderzoek doen naar e-nummers, gewone plastics en benzinemotoren. Neen, een blogje waard.

Die Valley of Death is een logisch te verklaren fenomeen, er zijn gewoonweg heel veel mechanismen waardoor we heel traag ‘ op onze sloffen’ veranderen. Van sociologisch, tot aan financieel en politieke overwegingen. Stress starvation and change of perspective are the true drivers of innovation. De nood is dus nog niet hoog genoeg.

Een niet volledig rijtje:

• Nieuw is altijd duur per eenheid. Een nieuw product heeft kleine markt, dit betekent dat het per eenheid product duur is om te maken. Wie investeert er immers in een productietechnologie als er nog geen markt is. Maar als nieuw (en dus onbekend) ook duurder is per eenheid, hoe creëer je dan die markt? Dit is een bekend kip-ei probleem.
• Nieuw vraagt om ‘ hightech durvende ondernemers’. Mensen die hun nek uitsteken en aan de gang gaan en risico durven nemen. In Nederland moet je een hersendefect hebben om te willen gaan ondernemen. Groot risico, geen risicokapitaal, oneerlijk competitie vanuit overheidsorganisaties, vakbonden en CAO’s, een scherpe op handel (lage prijs!) gerichte maatschappij, nivelleringen van inkomsten, etc etc.
• Nieuw vraagt om ‘ontwikkelend kennisdragers die gaan #doen’. Noem het maar wetenschappers 2.0. Nu, wie gaat hen betalen? De topsector? Natuurlijk niet, daar zitten oude heren die graag de status quo proberen te handhaven. Ik ben wel een voorstander voor een gezond industrie politiek, maar een faliekant tegenstander van een centraal georganiseerd innovatiebeleid dat wordt gerund in topsectoren en door de multinationals.
• Onderzoek(en) is niet de oplossing. In tegenstelling tot kleine bedrijven, onderzoeken grote bedrijven vooral om te onderzoeken. Ik bedoel hiermee, ‘lekker bezig blijven’ zodat je kunt zeggen a) ik onderzoek dus ik doe nog even niks, en b) ik onderzoek dus ik hoef nog geen echt risico te nemen. Dit is de praktijk. Natuurlijk komt er dus ook geen praktische innovatie uit deze aanpak. Kleine bedrijven zijn praktischer ingesteld (de lonen moeten immers betaald worden aan het einde van de maand), en vragen daarom om ontwikkelaars (en niet om onderzoek).
• Het is gemakkelijker om van een mannetje een vrouwtje te maken dan van een goed onderzoeker een ondernemer. In Nederland hebben we vooral meer high-tech ondernemers en durfkapitaal nodig. We hebben geen behoefte aan meer onderzoekers. Deze inzichten beginnen door te breken, maar het duurt wellicht nog een generatie alvorens de politiek deze inzichten zal oppakken en beter beleid zal gaan implementeren. Waarom zou je je hypotheek op het spel zetten als je de zekerheid hebt van een mooi inkomen en een paar keer per jaar een citytrip kunt doen?
• Liever schrijven en debatteren  dan ook echt aan de slag gaan. We lullen graag op Instagram, Facebook en twitter. We vertellen graag anderen wat ‘er zou moeten gebeuren’. Maar wat #doen we nu zelf? Wie koopt er een elektrische auto (en legt gelijk zijn hele dak vol met zonnepanelen?), wie stopt er met vliegen en kinderen maken? Wie pleit er voor moeilijke maatregelen? (suikerbelasting, belasting op kerosine, Schiphol dicht, benzineprijs verdubbelen, kunstmest import heffing, …). We leven NU in het romeinse rijk, waarom ons gedrag ook echt aanpassen?
• Wij mensen zijn liever lui dan moe. Waarom moeilijk doen als het gemakkelijk kan.
• Kortom, Rosanne heeft gelijk deze ochtend in het NRC als ze schrijft: “Van sommige conservatievelingen vermoed ik zelfs dat ze hopen dat het allemaal mislukt. „Welkom zelfbedrog”, twitterde Leon de Winter over de auto. Volgens hem zouden ze op vieze stroom rijden, vervuilend dus. De Winter is typisch onderdeel van een generatie van die Trump-achtige oude mannen die vrolijk doortuffen in hun vieze autootjes. Ze hebben zichzelf ontslagen van elke verantwoordelijkheid voor een leefbare planeet voor de volgende generatie, want ze hebben op de achterkant van een envelopje uitgerekend dat de mens niets met klimaatverandering te maken heeft. Of ze hebben zichzelf wijsgemaakt dat verandering toch geen zin heeft zolang mensen kinderen krijgen. Nieuwe klootzakkerigheid. Een ravage aanrichten en het keihard ontkennen. Straks zijn ze dood en zitten wij met de ellende”

“Disruptive innovation” is inmiddels een bekende term geworden in de landelijke kranten. Nu, disruptive innovation betekent dat we ook moeten leren oude systemen af te breken. “Oud moet weg zodat we kunnen verjongen”. Weg met Shell dus, en weg met Schiphol. Weg met de luxe van elke dag vlees kunnen eten. Weg met de zekerheid van een vaste baan met pensioen. Weg de vrijheid om te kunnen eten wat en wanneer we willen, etc.

Welke politicus durft dit hardop te roepen? 

We blijven de kool en de geit willen sparen. Het lukt ons in de praktijk dus niet om snel te veranderen.

Oude krachten en machten kunnen zichzelf immers niet eens afbreken, en dus moeten anderen doen. De Insiders zijn botweg niet diegene die het gaan doen. Zelfmoord (ook zakelijke zelfmoord) plegen is immers niet natuurlijk. Zakelijke je eigen kannibaal zijn, dat zou moeten, maar welke organisatie ‘durft’ dat?

Outsiders met lef, daar moeten we onze volledige hoop op dus gaan vestigen. Uitlokken dat outsiders het gaan #doen. En met hen gaan ‘dansen’, en vooral hen niet tegenwerken. Laat die hyperloop van Musk er maar komen zeg ik daarom! Collectief moeten we de ‘veranderpijn’ gaan accepteren, gewoon blijven doorzetten en bewegen naar die nieuwe mooie toekomst. Innoveren dus. Ook jij en ik persoonlijk.

Beste Rosanne, al meer dan twintig jaar wordt er bioplastic onderzoek gedaan. De planken liggen vol met de juiste oplossingen. Ze komen er echter niet van af. Wie investeert er tientallen miljoenen in een fabriek zonder afzet? De usual suspects? Tuurlijk niet, die hebben een ander verdienmodel. Misschien kan je je tante vragen waarom Appie niet wat meer druk oplegt bij haar leveranciers door een duidelijke stip op de horizon te zetten en tevens een financieel arrangement te organiseren. Die stip op de horizon zou kunnen zijn: in 2025 hebben alle huismerken van AH een duurzaam & biologisch afbreekbare verpakking (en de prijsverhoging van 1 a 2 cent per product accepteren we). Gewoon een hard doel stellen dus. Hoe dit op te pakken? Door actief aan de slag te gaan. Te #doen dus in de praktijk. Niks geen onderzoekstraject met de WUR, debat bij Buitenhof of duurzaam convenant opstellen, neen gewoon een project starten met een concreet praktisch doel gericht op implementatie. Welke directeur/CEO durft zijn nek uit te steken? Help je mee om AH te motiveren een dergelijk doel te stellen?

En als we klaar zijn dan liggen er nog een paar grote uitdagingen:

• preventieve gezondheidszorg ipv fixen wat kapot is.
• Elektrificatie inclusief elektriciteitsproductie via korte CO2 technologie.
• Huizen isoleren, warmtepompen installeren.
• Groente en fruit reststromen verwerken tot waardevolle ingrediënten.
• Belasting op kerosine, sneller internet (meer thuiswerken),
• Vernieuwing van het academische systeem (gericht op vrij onderzoek!).
• Afbreken van overheidsinstanties die zich in het private domein bevinden.
• etc etc etc

Er is nog zoveel te doen!

Fijn weekend.