Rode Hoed 2010 I – Lezing Linda Roodenburg eetcultuur – vroeger en nu

Ik was afgelopen maandag erg enthousiast over de eerst Rode Hoed bijeenkomst in Amsterdam (zie ook 2009 bijeenkomsten). Dinsdag schreef ik al dat ik heb genoten van de lezeing van Midas Dekker en van de lezing van Linda Roodenburg. Het filmpje van Midas is al online gezet, en gelukkig is nu ook de lezing van Linda online gezet op foodlog (link).
Vorig weekend stond er ook een artikel van Linda in de Volkskrant. Linda is erg goed thuis in de geschiedenis van onze Hollandse eetcultuur. Het mooiste wat ze laat zien, is dat we eigenlijk maar heel erg kort een Nederlandse eetcultuur hebben rondom “de Hollandse Pot”. Hoezooi Nederland is en was culinair saai!? Wat mijn betreft is haar lezing nu al een klassieker en verplicht leesvoer voor iedereen die zich met voedsel en eten bezighoudt.
Aanvulling 2 oktober 2010:
Op 23 september heeft Lizet ook een leuk stuk geschreven over “de Hollandse Pot”.

Rode Hoed 2010 I – Filmpje Lezing Midas Dekkers

De eerste aflevering van de Rode Hoed 2010 “de prijs van ons voedsel” sessies. De lezing van Midas is een echte aanrader. Eten maak je in de fabriek. Enjoy!


Midas Dekkers “De prijs van ons voedsel” in De Rode Hoed from dickfoodlognl on Vimeo.

Aanvulling 21-12-2010

En nu nog een interview met Midas op foodlog: “Midas Dekkers: biologisch en boeren staan vooruitgang voedselproductie in de weg”.

Rode Hoed 2010 I – Linda Roodenburg & Midas Dekkers

Vorige jaar hebben CLM en Foodlog een mooie serie lezingen georganiseerd in de Rode Hoed. Op basis van de lezingen heb ik meerdere artikelen geschreven. Gisteren is de 2010 serie van start gegaan. Ondanks mijn niet-fitheid, ben ik toch naar Amsterdam gereden (met de trein 🙂 ). En dat was een goede beslissing. Het is heel lang geleden dat ik zulke mooie lezingen heb gehoord. Linda Roodenburg vertelde een superverhaal over de historie van onze eetcultuur, Volgens Linda gaat straks alles convergeren naar Streetfood (zoals kapsalon) en Midas was helder: laat de natuur haar gang gaan, en laten wij zelf hightech eten gaan maken in fabrieken.





Volledig geknipt en geplakt vanaf Foodlog (want te mooi om niet te bewaren):

Rode Hoed 2010-I: Midas Dekkers heeft het antwoord

Vandaag 13:23 redactie
Na de succesvolle serie van 2009, opende Felix Rottenberg in de Rode Hoed gisteravond een nieuwe serie debatten over voedsel. Hij noemde deze avond een amuse bij de rest van de serie die over de prijs van ons voedsel zal gaan. Wat de redactie van dit blad betreft was het meteen een hoogtepunt door de bijdragen van Linda Roodenburg, speurder naar eetgewoonten van vroeger en nu, en meester verhalenverteller en bioloog Midas Dekkers. Beiden gaven stof tot denken.

Roodenburg vertelde dat we in de Gouden Eeuw ons eten al overal vandaan haalden. Niet zo regionaal dus; dat is een trend onder de hippe bovenlaag van de bevolking. Dekkers maakt duidelijk dat de natuur het zelf allemaal prima regelt. Stoppen dus met ons eten in de natuur te verbouwen. Dat geeft veel te veel zorgen, want we maken er een puinhoop van. Het moet heel anders, zei Dekkers. ‘Ik weet het antwoord wel, maar jullie willen het toch niet horen. Maar het is echt waar.’ Eten, zei hij, ‘maak je in een fabriek’, als een soort analoge natuur naast de echte. Eens in de maand een lammetje op zondag, ok dat moet kunnen want dat gras moet ook weg en de plantjes hebben stront nodig. Eindelijk weer eens verfrissende blik op het concept van een ‘natuurlijke landbouw’.

Voor de verslaglegging van de serie zorgt dit jaar Alexis van Erp. Hij legde de avond in de volgende woorden vast:

De Hollandse maaltijd: vroeger, nu en straks

Op maandag 20 september – tijdens de Week van de Smaak – is de 7-delige debatreeks “De prijs van ons voedsel” begonnen. Het thema van de eerste avond: “De Hollandse maaltijd: vroeger, straks, nu.” De zaal is vol en – blijkens de rondvraag van gespreksleider Felix Rottenberg – gevuld met uiteenlopend volk, van boeren tot activisten en retailvertegenwoordigers.
Er zijn drie sprekers: Maarten van Poelgeest, Linda Roodenburg en Midas Dekkers.

Maarten van Poelgeest: “Voedsel weer centraal in stedelijke ontwikkeling”
Maarten van Poelgeest is wethouder te Amsterdam en verantwoordelijk voor het project Proeftuin Amsterdam. In januari 2010 heeft hij het boek “Meer Amsterdam” gepubliceerd, over ruimte en groei in de moderne stad. In zijn betoog schetst hij hoe de binding van consumenten met voedsel en het respect voor voedsel is verdwenen. Voedsel is vanzelfsprekend geworden en de Nederlander heeft geen benul van smaak; de prijs bepaalt de status van voedsel. De intrinsieke waarde wordt niet gezien en dat merk je aan de verspilling: 2,4 miljard euro aan voedsel wordt jaarlijks weggegooid.
De stedelijke ontwikkeling hang hiermee samen. Sinds de tweede wereldoorlog is de stedelijke ontwikkeling los komen te staan van de voedselvoorziening. Die verbinding moet hersteld worden. Stadslandbouw en metropolitane landbouw zijn hiervoor belangrijk. Amsterdam gaat hiermee aan de slag en wil in 2030 een compacte, duurzame stad zijn met een groene omgeving waar veel regionale voedselproductie plaatsvindt. De stijgende olieprijzen zullen een omslag naar regionale voedselproductie ook economisch aantrekkelijk maken, aangezien 80% van de energie in voeding nu uit aardolie komt. Het Amsterdam Food Center gaat een centrale logistieke rol vervullen. Markten moeten een culinaire ontmoetingsplaats blijven en in het Food Center wordt een grote overdekte markthal gerealiseerd in de komende pakweg 10 jaar. (spreker Linda Roodenburg meldt dat een dergelijk markthal in Rotterdam al wordt gebouwd en over twee jaar klaar zal zijn). Er moet flink worden ingezet op voedingseducatie via scholen en opvoeding; scholieren gaan tuinieren. Het rijk moet het oerwoud aan certificeringmethoden vereenvoudigen. Met al deze maatregelen kan het voedsel weer een centrale plaats krijgen in de samenleving en de stedelijk omgeving, uit respect voor de aarde en onszelf.

Linda Roodenburg: “Hollandse pot ontstaan als brandstof voor arbeiders” 
Linda Roodenburg is Neerlandica, voedselantropologe en auteur. Ze schreef het “Rotterdams Kookboek” en “Eten op aarde”. Roodenburg schetst in haar verhaal het ontstaan van de zogenaamde “Hollandse pot” en de invloed van migratie hierop. Bij “Hollandse pot” denken wij aan zaken als stamppot, specifiek aan aardappels. Maar aardappels zijn nog geen 150 jaar gemeengoed in Nederland; daarvoor was brood het basisvoedsel. Op een geschilderd stilleven uit de 17e eeuw zijn geen aardappelen te zien. Het schilderij, getiteld “kalkoenpastei”, staat vol met importproducten: kalkoen uit Amerika, citrusvruchten uit het zuiden, peper uit Indië, enzovoort. De Italiaanse keuken gaf de toon aan, met invloeden van de Arabische keuken. Logisch: ook in die tijd bestond de stadsbevolking voor 30% uit immigranten. Hoe zijn we vanuit die rijkdom terechtgekomen bij de aardappeleters van Vincent van Gogh? Daarvoor zijn vier oorzaken. Ten eerste de economische achteruitgang na de Gouden Eeuw. Ten tweede de kerk, die soberheid predikte. Met name vanuit de calvinistische hoek kwam steeds meer roep om matiging; vooral in rietsuiker school het kwaad. Ten derde de medici, die “gezondheidsadviezen” gaven. Maar de genadeklap kwam van de huishoudscholen in de 19e eeuw. Welgestelde dames maakten zich zorgen over het nieuwe industriële proletariaat en zochten naar goedkoop basisvoedsel. De aardappel bleek de ideale brandstof voor arbeiders. Helaas bereikten de huishoudscholen vooral meisjes uit de middenklasse: zo breidde de nieuwe “Hollandse pot” zich over de hele maatschappij uit.

Na de oorlog steeg onze welvaart, wat een grote stroom migranten bracht. Zij verbaasden zich over onze armoedige eetcultuur, gezien onze rijkdom. Vlak na de oorlog ontwikkelde Chinese immigranten het Chinees-Indisch afhaalrestaurant. Voor veel Nederlanders was dit de eerste kennismaking met exotisch eten. Daarna werd de situatie complexer. Er kwamen nieuwe groepen immigranten; grote steden bestaan nu voor 50% uit immigranten. Zij startten hun eigen importwinkeltjes, die gaandeweg voor verschillende eetculturen gingen cateren. Desondanks heeft in de Nederlandse keuken nauwelijks culinaire integratie plaatsgevonden. Autochtonen eten Mexicaans of Thais uit een pakje van Knorr. De immigranten daarentegen verbouwen nog vaak hun eigen groente of kopen deze in kleine winkeltjes; ze koken nog volgens traditie. In de nabije toekomst wordt street food de norm. Daar lopen alle culinaire invloeden wel door elkaar, zoals te zien is aan de nieuwste snacktrend, de “kapsalon”: shaorma met patat en een plakje gesmolten kaas erover. In de erop volgende discussie vertelt Roodenburg dat veel scholen graag een keuken, maar dit wordt vanuit het Ministerie van OCW onmogelijk gemaakt; daar zou iets aan gedaan moeten worden.

Middas Dekkers: “Als we de bij willen redden, moeten we eten in de fabriek maken”
Middas Dekkers, ’s lands bekendste bioloog, heeft een lange lijst boeken op zijn naam. In zijn gesproken column behandelt hij de landbouw in vogelvlucht en het probleem van de stervende honingbijen. De verschillende oorzaken daarvan zijn heel makkelijk samen te vatten: moderne landbouw. In de moderne landbouw wordt de natuur uitgebuit, en de boer werkt zich het apelazarus voor noppes. Midas Dekkers reikt een eenvoudige en radicale oplossing aan: eten moet voortaan gewoon in de fabriek worden gemaakt, met schimmels en bacteriën!

Dekkers begint zijn betoog met een prikkelende vraag: “Hoe maak je lamsvlees van een schaap?” Een boer weet dat wel: zet een ram bij het schaap, en een paar maanden later dartelt het lamsvlees door de wei, netjes in wol verpakt. Alles in de natuur gaat vanzelf. Toch werkt de boer zich het apelazarus. Hoe is dat zo gekomen? Op zeker moment wilde de mens niet meer helemaal naar het bos lopen voor zijn eten, dus zette hij er een hek omheen. Zodra hij daarmee begon, moest hij echter steeds meer ingrepen gaan plegen om de planten en dieren nog productief te houden. De mens werd in feite het hulpje van zijn koeien en bloemkolen.

In de natuur gaat het al miljoenen jaren zo: planten gebruiken bijen als hulp. Een jonge meisjesbloem wil graag bloeien en ziet even verderop een aantrekkelijke jongensbloem. Helaas zitten ze de met die verdomde stelen aan de grond vast. Daarom nemen ze de bij in dienst als postiljon d’amour. De bij bevredigt de bloemen en wordt daarvoor betaald met nectar en stuifmeel; prostitutie dus. En de boer is niets anders dan de pooier die daar gretig misbruik van maakt, in samenwerking met de imker. Zo werd de honingbij het enige huisdier onder de insecten. De imkers laten de bijen hun obscene werkje doen, en stelen daarna de honing. De bij is gedomesticeerd. Honderd van onze belangrijkste gewassen kunnen niet zonder honingbijen. Vroeger was de bijenhouderij een nationale trots. Nu is het een jammerende ziekelijke bende, door de verdwijnziekte. Als iets dergelijks met koeien of varkens gebeurde, zou het een nationale ramp zijn; regeringen zouden vallen.
Er zijn talloze redenen voor de bijensterfte, die je kunt samenvatten in een woord: moderne landbouw. Ofwel, de vier v’s: Vermesting, Verdroging, Versnippering, Vereenpotnatting (d.w.z. ondergang van de biodiversiteit).

Wat kan je eraan doen? Midas Dekkers weet wel een oplossing: echte moderne landbouw. De Minister van Landbouw moet de Minister van Eten worden. En dat eten moeten we fabriceren zoals we alles fabriceren: in een biologische fabriek met kleine beestjes: schimmels, algen en bacteriën. Die produceren goed eetbare stoffen en vervolgens moet je daar iets lekkers van maken. Het is absurd dat wij bij de slager nog steeds dezelfde beesten halen als 10.000 jaar geleden. Met die fabrieken maken we het platteland vrij om op een diervriendelijke manier voor de leuk te produceren. De bulk komt uit de fabriek. “Dan kunnen wij biologen weer genieten van de echte natuur en lekker eten”, aldus Dekkers.

Noot van de redactie: de tekst van de voordracht van Linda Roodenburg en de gefilmde voordracht van Dekkers zullen hier binnenkort verschijnen

Appels (en de margemix) en vleesvervangers.

Eerder schreef ik een kort stukje over de margemix en kruissubsidie waarin ik probeerde uit te leggen hoe geraffineerd het spel van de supers is. Na al het geklaag van boeren heeft de NMA de afgelopen maanden onderzoek gedaan. De resultaten heb ik vooraf al voorspeld: “de NMA heeft geen bewijs gevonden voor excessieve winstmarges op AGF” (zie link1 en de link op foodlog).

Pieternel van Velden heeft voor Foodlog.nl een verslag geschreven over de laatste Rode hoed Sessie waar ook de minister Verburg aanwezig was, in een van haar eigen reacties geeft ze een voorbeeld van prijsopbouw. Hieronder een VPRO uitzending over het onderwerp. Appels kosten 55 cent per kg en leveren maar 35 cent op. Een slechte oogst levert 10 ton op per hectare, en in goede jaren 30 tot 50 ton per hectare. Ik kan me voorstellen dat de de vraag best vlak is (inelastisch), vraag kan dus enorm variëren. Gelukkig kan je appels op slaan onder ULO en 4oC. Fruitmasters spreidt dus het aanbod over het jaar. De roep om de veilingklok neemt weer toe. Wie weet zou een moderne schermenhandel (netzoals olie en aandelen) een toekomstige oplossing zijn.

Het blijft een lastig onderwerp, …. insiders weten wel beter.

Get Microsoft Silverlight

Ach, de dag heeft ook wat positiefs opgeleverd. Marco Westmaas heeft zijn mond voorbij gepraat over de Vegetarische Slagerij. Op Foodlog.nl wordt al druk gespeculeerd over wie de leverancier gaat zijn. Ik weet het :-), Ja? ja! (maar het is nog niet formeel bekend, nog even geduld)

Update 10 december.
Pieternel heeft ook een stuk geschreven op Foodlog: Kan het lei niet rekenen?

Tim Lang: Het feest van overvloed is voorbij, je moet de consument geen keuze geven.

Een hele mooie samenvatting van Mac van Dinther over de lezing van Tim Lang in de Rode Hoed. Lang heeft het bij het juiste eind. Politiek ingrijpen is nodig. Heel spijtig om dit als liberaal te moeten melden op mijn eigen blog. Ik wordt triest van deze conclusie en wel om twee reden (1) ik ben voor een kleine overheid en vrij markt daar waar mogelijk, kortom het voelt nog helemaal goed , (2) onze NL overheid is stuurloos, dit is het thema dat LNV en EZ gezamenlijk zouden moeten oppakken. Dit laatste is gezien de verstandhouding niet te verwachten. Over punt (2) ga ik nog eens heel goed nadenken. De laatste alinea (bold) spreekt voor zichzelf denk ik. Spijtig genoeg denk ik ook dat we niet aan meer overheidsingrijpen ontkomen, duurzaamheidswetgeving is nodig. De sense of urgency is te groot.

vrijdag 30 oktober 2009 09:51 door Mac van Dinther

‘Je moet de consument geen keuze geven’

Wie vanavond een dikke biefstuk of een dubbele Big Mac met een liter Coca Cola op het menu heeft staan: geniet er nog maar even van. Want de tijd dat we dat nog op tafel kunnen zetten is eindig, zegt Tim lang, professor Food Politics aan de City University in Londen. ‘The Western diet is dying’, aldus Lang. De tijd van overvloed en onbeperkte keuze is voorbij.

Lang was donderdagavond de vierde spreker in de reeks debatten over de toekomst van ons eten in de Rode Hoed in Amsterdam. De Brit is een autoriteit op zijn gebied. De zaal zat vol.

Lang begon met drie vragen de zaal in te slingeren. Kunnen we genoeg produceren om duurzaam en gezond te eten? Ja, maar alleen als we veel veranderen. Gaat het snel genoeg? Nee. Zullen we door de omstandigheden worden gedwongen om te veranderen? Ja, waarschijnlijk wel.

Failliet
In scherpe lijnen schetste Lang het failliet van de neo-liberale voedselpolitiek die gelooft dat je met geld en techniek alles kunt oplossen. De manier waarop wij ons voeden stuit op grenzen. Er ontstaan tekorten aan water, de grond wordt uitgeput, het milieu verpest en de olie, waarop ons hele voedselsysteem is gebaseerd van de productie van kunstmest tot aan de vrachtwagens die het eten naar de supermarkt brengen, raakt op. Het systeem produceert honger en overvloed tegelijk. Een miljard mensen is ondervoed, evenveel mensen lijden aan ernstige zwaarlijvigheid.

Regeringen en internationale organisaties die leiden moeten geven laten verstek gaan. Macht is diffuus geworden, regeringen regeren niet meer. ‘We lopen slaapwandelend een crisis binnen.’

Wij zijn het probleem
Lang liet er geen enkel misverstand over bestaan wie het probleem zijn. Dat zijn niet de met hun ontwikkeling worstelende arme landen, niet de gretig opkomende economieën als India en China. Het probleem dat zijn wij: de inwoners van Noord-Amerika en West-Europa.

Wij zijn de ‘heavy users’ die in snel tempo de natuurlijke hulpbronnen van de planeet er doorheen jagen met onze overmatige consumptie. In termen van de ecologische voetafdruk gemeten drukken wij het hardst op de aarde. ‘Niet bevolkingsgroei, maar welvaart is het probleem.’

Er is lang gedacht dat de goed geïnformeerde, welvarende consument vanzelf het goede en gezonde zou kiezen. Maar dat is een illusie, zegt Lang. Wij hebben ons eraan gewend dat eten goedkoop is, zodat we geld over houden om drie keer op vakantie te gaan en een Mercedes voor de deur te hebben.

Regeringen blijven in gebreke
De maatregelen die regeringen nemen zijn op zijn best aarzelend te noemen. Zweden adviseert zijn bevolking minder vlees en meer groente te eten. Dat is alvast wat, aldus Lang. Het is in ieder geval meer dan de Nederlandse regering doet die tegen consumenten zegt: als u duurzaam wilt eten, dan moet u die en die producten nemen. ‘Veel te vrijblijvend.’

Keuzevrijheid wordt in het Westen nog altijd gezien als het hoogste goed. Maar het werkt niet. ‘Je kunt niet volstaan met een schap biologische producten in de supermarkt te zetten en tegen de consument te zeggen: als u duurzaam wilt eten moet u daar zijn. Alles zal duurzaam moeten zijn.’

Een keer in de week vlees
We moeten naar een nieuwe manier van eten die gezond is, het klimaat ontziet, de biodiversiteit behoudt, en wat er is eerlijk verdeelt. Het kan, aldus Lang, maar de veranderingen zullen snel en radicaal moeten zijn.

Wat dat zoal inhoudt? Meer lokaal geproduceerd voedsel eten, meer van het seizoen, meer groente, minder vlees. Veel minder vlees. ‘Een dag in de week geen vlees eten klinkt goed. Maar dat is bij lange na niet genoeg. Een dag in de week wel vlees eten en de rest van de week niet, dat komt meer in de buurt.’

Nooit meer flessenwater
En wie het kleine eert: drink nooit meer flessenwater. Een van de meest bespottelijke uitvindingen, aldus Lang, omdat in het Westen water uit de kraan overal van uitstekende kwaliteit is. ‘De Fransen zullen het niet leuk vinden, maar we gaan het toch doen.’ Boycot flessenwater, is zijn boodschap.

Wie moet het voortouw nemen? Een aantal grote bedrijven zoals Unilever, Coca Cola en Tesco heeft de koppen al bij elkaar gestoken hoe ze de toekomst tegemoet moeten treden. De machtsconcentratie in de voedingswereld is enorm, zegt Lang. ‘Tegelijk zijn de bedrijven uitermate kwetsbaar.’

Tricky politics
De bedrijven komen zelf in actie omdat ze zien dat regeringen in gebreke blijven. Wat ze doen is ‘interessant’, meent Lang. Maar ook gevaarlijk. ‘Als grote bedrijven zich ermee gaan bemoeien eindigt het meestal in tranen.’

Op lokaal niveau zijn allerlei veelbelovende initiatieven gaande, zoals voedselcoöperaties en samenwerkingsverbanden tussen boeren en stedelingen. Maar uiteindelijk zal het antwoord toch moeten komen van de politiek. ‘Die is de enige die het kan doen.’

Alle middelen zullen daartoe moeten worden ingezet: stimuleringsmaatregelen, subsidies, zachte dwang. Wie werkelijk iets wil veranderen, moet de consument geen keuze geven. ‘Maar dat zijn tricky politics. Dat durven regeringen niet aan.

Aanvulling @ 16:29
Ik zie de parallel tussen de voedselveiligheid discussies in het verleden en de discussie over duurzaamheid. In het verleden is er eerst gewerkt aan (a) Voedselveiligheid (GMP, HACCP, etc), daarna aan (b) Voedselkwaliteit (BRC, IFS), daarna aan (c) Voeding en gezondheid (Functional Foods, Novel Food Regulations, verrijking van voedsel), nu aan (d) Voeding en Duurzaamheid. Het onderwerp (d) is echter te complex om door de wetgevende macht (VWA) en de wet creërende macht (de Politiek) opgepakt te kunnen pakken. Daarbij zat vroeger de kennis bij de overheid en haar kennisinstellingen, inmiddels zijn de rollen omgedraaid. de beste experts werken tegenwoordig bij grote en kleine bedrijven.

Bij de functional food richtlijnen hebben we al gezien dat de bijdrage van de multinationals zoals Unilever op de concept wetteksten relatief heel erg groot is (o.a. via lobby’s in Brussel). Bij de Kelloggs case konden we al merken dat het complexe materie is (zowel inhoudelijk als juridisch). Nu gaan we -is ook mijn stelling- zien dat wetgeving en richtlijnen over voeding en duurzaamheid in grote mate opgepakt gaan worden door de retailers (zie artikel Trouw). Linke soep, de scheiding der machten is aan het verdwijnen. We moeten juist gaan ontvlechten!

Ik ga door met de discussie over dit onderwerp op foodlog, wellicht maak ik t.z.t. nog wel een analyse-synthese-samenvatting op mijn eigen blog.

Aanvulling 1-11-2009
Inmiddels vraagt ook AH om meer duurzaamheidsregelgeving. Ook Krispijn Beek (EZ) heeft een stukje over dit onderwerp op zijn blog geschreven: Hoe ziet Albert Heijn’s wet op duurzame produkten er uit?. Ik probeer de belangrijkste lijnen samen te plaatsen bij de Rode Hoed discussies.

Ik ben er denk ik uit. Bedrijven worden vanaf bij wet nu verplicht om per verkocht product aan hun klant -kan B2C of B2B zijn-aan te geven wat de milieu-impact is. We beginnen met energie, water en grondstof. De volgende ketenspeler telt hun additioneel impact op, zodat er voor het bewerkte eindproduct de totale som opgesteld kan worden. De eerste ideeen staan in mijn reactie op foodlog. (13/11/09 – ik twijfel nog een beetje)

Aanvulling 2-11-2009
De presentatie van Tim Lang is inmiddels ook electronisch beschikbaar. De presentatie als ppt downloaden kan via de volgende link (slideshare Dick Veerman). Veel kijkplezier.

Aanvulling 8-11-2009
Interview met Tim Lang in Trouw.

Aanvulling 21-11-2009
Het is volgens mijn gevaarlijk om alleen onderzoek te doen naar de kostprijs opbouw van producten (mijn stelling is overigens dat LEI et.al. (a) en de informatie en (b) de kennis niet hebben voor een dergelijk onderzoek). Veel relevanter is inzicht in de marge-mix EN kruis-subsidie tussen categorieen. Maar de echt interessante vraag is : Welk eetsysteem WILLEN we hebben? (zie ook reactie van Peter Jens – Biologica)

Rode Hoed 2009: de toekomst van onze landbouw en ons voedsel – verwijzingen en F4I-blog items.

Waarom maar niet eens een stukje platte reclame maken op dit blog? Waarvoor? Voor een zeer goede en interessante serie over eten en ons eetsysteem die wordt gehouden in de Rode Hoed. Het programma hieronder heb ik onvervalst geknipt en geplakt (maar wel her en der aangepast). Maar als een beetje service zal ik de verwijzingen naar de Foodlog.nl pagina’s opnemen, indien mogelijk de presentaties op slideshare zetten, en aangeven of ik wel of niet aanwezig was. Als ik aanwezig ben dan twitter ik zoveel als ik kan. Zelf gebruik ik deze pagina ook als persoonlijk ‘kennismanagement’ systeem naar de grotere thema’s van ons eetsysteem.

De toekomst van ons landbouw en ons voedsel.
De debatcyclus omvat een reeks van 5 thema-avonden, voorafgegaan door een openingsavond tijdens de Week van de Smaak en afgerond met een slotmanifestatie waarbij de belangrijkste inzichten/conclusies worden gepresenteerd. De debatten worden geleid door Felix Rottenberg, en Foodlog doet verslag. Elke avond zijn er vanaf 21.45 uur kleine proeverijen toegespitst op het thema, met een toelichting door biologisch topkok Eric van Veluwen.

1. Dinsdag 22 september: Opening:
De avond van de goede smaak Openingsavond over de ontwikkeling van de ‘goede smaak’ vanuit historisch perspectief. Presentaties door:
• Wethouder Marijke Vos vanuit het initiatief Proeftuin Amsterdam en Amsterdam als Hoofdstad van de Smaak 2009.
• Schrijver Ronald Giphart over de kwestie van de goede smaak in verleden, heden en toekomst.
• Wim Pijbes, directeur van het Rijksmuseum over voedsel en identiteit.
• Prof. Frits Muskiet over de ‘gezonde oerdis’, het dieet van onze verre voorouders.

Ik was aanwezig. Meer informatie is de vinden op de volgende pagina’s op foodlog: wat kraakt er nu eigenlijk? Zelf heb ik WEL enkele blog-pagina’s op F4I geschreven over het oerdieet: Frits Muskiet en het oerdieet en relatie kellogg en oerdieet

2. Woensdag 30 september: De crisis van ons landbouw- en voedselsysteem:
feiten en dilemma’s De voedselproductie moet de komende decennia fors omhoog omdat de wereldbevol- king en de vleesconsumptie toenemen. Tegelijk worden de basisgrondstoffen (olie, fosfaat en water) voor de landbouw schaars en neemt het areaal vruchtbare bodems af. Wat zijn de ontwikkelingsperspectieven voor vraag en aanbod? Van grootschalige en kleinschalige landbouw? Wat zijn de feiten en cijfers, mondiaal, in Europa, in Neder- land? Meer speciaal: hoe ontwikkelt zich de productie en consumptie van dierlijke en plantaardige eiwitten? Wat is de impact van biobrandstoffen? Hoe verhoudt de voed- selcrisis zich tot de energiecrisis, de klimaatcrisis en de economische crisis? Wat is de betekenis van urban farming waarbij stadsbewoners voedsel gaan verbouwen? Inleidingen:
Prof. Rudy Rabbinge (Wageningen Universiteit)
Jan Willem van der Schans (Landbouw-Economisch Instituut)

Ik was aanwezig. Meer informatie is de vinden op de volgende pagina’s op foodlog:
Rabbinge : Samen optrekken tegen retail en Van der Schans : stadslanbouw Zelf heb ik WEL enkele blog-pagina’s op F4I geschreven over deze sessie: Toegepast onderzoek en de rol van Wageningen, het addendum op dat artikel, de literatuurverwijzing naar VK en NRC en mijn opinie en een TED-film over stadslandbouw.

3. Maandag 5 oktober: De macht in de voedselketen.
Wie trekken er aan de touwtjes? In theorie zijn boeren en consumenten de meest bepalende spelers voor wat er wordt verbouwd en gegeten. Maar in de praktijk hebben andere spelers meer invloed: de retailsector, de levensmiddelenindustrie, de agribusiness, de zaad- en chemiebedrijven en de financiële sector. Alleen al Monsanto heeft meer dan 80% van de markt in gene- tisch gemanipuleerde zaden in handen. Retailers bepalen de prijzen voor ons voedsel. Wat zijn de gevolgen en risico’s van deze ontwikkeling? Zijn er voldoende countervai- ling powers? Hebben overheden voldoende kennis en mogelijkheden om publieke be- langen te waarborgen? Moeten we verder gaan op het pad van de vrije wereldmarkt? Wat zijn de gevolgen voor de inkomens van boeren en de kwaliteit van ons voedsel? Zijn er reële alternatieven denkbaar waarbij boeren en tuinders zonder voortdurende schaalvergroting economisch duurzaam kunnen ondernemen? Inleidingen:
• Prof. Jan Douwe van der Ploeg (Wageningen Universiteit)
Jan Willem Grievink (Counselor/onderzoeker/ConCeption)

Ik was NIET aanwezig. Meer informatie is de vinden op de volgende pagina’s op foodlog: Het voorproefje Rode Hoed III en Het is maar hoe je kijkt. Zelf heb ik GEEN blog-pagina’s op F4I geschreven, maar wel meegedaan in de discussie op Foodlog. Ook heb ik wel eens een lezing over het onderwerp macht in de keten gegeven (vanaf slide 17).

4. Donderdag 29 oktober: Nieuwe perspectieven voor voedsel
Naast verdere schaalvergroting en concentratie in de voedselketen is er een groeiende belangstelling voor lokaal en vers en biologisch geproduceerd voedsel en Community Supported Agriculture is een sterke groeimarkt. Op een ander niveau maken grote ondernemingen afspraken met internationale milieuorganisaties over verduurzaming in de keten zoals bij vis en soja. Voor zowel multinationaal opererende bedrijven als meer regionaal georiënteerde voedselproductie is verduurzaming een noodzakelijk perspectief. Wat zijn de belang- rijkste ontwikkelingen in de landbouw- en voedselketen op weg naar duurzame pro- ductiesystemen? Hoe kan de consument het best worden verleid om duurzaam ver- bouwd voedsel te kopen? Bieden coöperatieve landbouw, winkels en banken een alternatief? Hoe gaan grote retailers zich ontwikkelen? Inleiding:
Prof. Tim Lang (Centre for Food Policy, City University London) Food Policy for the 21th century: can we grow enough, sustainable and healthily?
Marc Jansen (directeur CBL, de brancheorganisatie van supermarkten) over duurzaamheid in de supermarkt en MSC vis.

Ik was aanwezig. Meer informatie is de vinden op de volgende pagina’s op foodlog:
een wijze Lang en brave Jansen en Duurzaam, ja dat is gewoon emotie. Daarnaast heeft Marc van Dinther een artikel over Lang geplaatst bij de Volkskrant. Zelf heb ik dit artikel overgenomen op dit F4I blog: Het feest van overvloed is voorbij. In dit blog-item staat ook mijn mening rondom wetgeving en duurzaamheid. Ik denk dat we er niet onderuit komen. De presentatie van Tim Lang is hier te vinden en de presentatie van Marc Jansen hier (zie overigens ook de reactie van Huib)

5. Dinsdag 10 november: Thema: Afrika Afrika kent een snelle bevolkingsgroei.
De voedselproductie kan de vraag, ondanks de grote inventitiviteit van boeren, niet bijbenen. Maar ondervoeding houdt ook verband met armoede, onderdrukking, oorlogen en milieurampen, met geringe marktkansen voor kleine boeren en geringe ondersteuning door instituties. Hoe kan de productivi- teit van de landbouw in Afrika worden verhoogd en kan ondervoeding worden terug- gedrongen? Op de ontwikkelingsagenda is landbouw decennia lang verwaarloosd. Wat zijn de per- spectieven? Ligt de oplossing in meer landbouw voor de landbouw of juist meer voor de export? Wat kunnen Aid en Trade bijdragen? Wat is het effect van het EU Land- bouwbeleid? Hoe werkt de internationale voedselhandel? Wat te denken van de mas- sale opkoop van landbouwgronden in Afrika door Arabische landen, China en Korea? Wat is de invloed van klimaatverandering? Inleidingen:
• Olivier de Schutter (VN-rapporteur over voedsel als mensenrecht).
• Prof. em. Niels Röling (Wageningen Universiteit)

Ik was NIET aanwezig. De discussies op foodlog staan hier en hier

6. Woensdag 18 november: Thema: Nederland
Nederland is een van de grootste voedselexporteurs en veevoerimporteurs ter wereld. We exporteren enorme volumes vlees, zuivel en bloemen. Nederland is ook hoofd- kwartier van multinationals als Ahold en Unilever. Wat is de rol van ons mondiaal opererende bedrijfsleven in het wereldvoedselsysteem? Moet de Nederlandse landbouw zich blijven richten op de wereldmarkt? Zo ja, is dat verenigbaar met het behoud van ons cultuurlandschap met koeien in de wei etc.? Inleidingen:
• Antoon Vermeer (voorzitter ZLTO)
• Teo Wams (directeur Natuurmonumenten).

Voorafgaande aan 18 november, stond er een interview met Antoon Vermeer in de Volkskrant van Zaterdag 14 november. De discussie op foodlog staat hier, en hier. Zelf was ik niet aanwezig.

7. Dinsdag 1 december: Uitsmijter
Aanbieding van de belangrijkste uit de debatten getrokken lessen aan minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Verder presentaties van enkele veelbelovende initiatieven voor een duurzame land- bouw en voedselketen. Met voorbeelden van verduurzaming in ketens van een multi- national en enkele meer lokaal gerichte initiatieven. Presentaties:
• Volkert Engelsman (directeur Eosta) over Nature & More en Soil & More
• Jan-Kees Vis (directeur duurzame landbouw Unilever) over gezonde en duurzame voeding
• Quirijn Bolle (oprichter winkelketen Marqt) over hun nieuwe foodformule
• Jaap Hoek Spaans (directeur Landzijde) over landbouw en zorg
• Ter afsluiting: de snacks van de toekomst! Met Pierre Wind

Zelf was ik niet aanwezig 🙁. De discussielijnen op foodlog zijn hier te vinden: link1 en link2 (lezing Verburg)

Partners
• Inhoud en programmering: Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu (initiatiefnemer) en Biologica (med-initiatiefnemer).
• Mediapartners: De Volkskrant en Foodlog.
• Mede mogelijk gemaakt door: Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en debatcentrum De Rode Hoed
• Klankbordgroep: Arie van den Brand / Paul Kuypers / Hans Hoogeveen / Anneke Groen.
• Projectleiding: Wouter van der Weijden / CLM.
• Projectuitvoering: Bert van Ruitenbeek /Ecominds en Lise Broekaar /Rode Hoed
• Presentator/debatleider: Felix Rottenberg.

Frits Muskiet: ‘Onze voeding moet gebaseerd zijn op eetpatroon oermens’

Afgelopen week de inspirerende lezing aangehoord van Frits Muskiet in de Rode Hoed **. Beargumenteerd vertelt hij waarom we eigenlijk weer een oerdieet zouden moeten gaan volgen. Vlees is okay, minder suiker en koolhydraten. En natuurlijk groente, fruit en vis.

Ook op foodlog wordt er nog over dit dieet en de Rode Hoed bijeenkomst gepraat : Rode Hoed I: wat kraakt er nou eigenlijk? en Hoe we eten, past niet bij wie we zijn en Muskiet: obesitasbestrijding is onzorgvuldige basis gezondheidsbeleid. Ik ben geen expert -ben ook niet van plan om me uitvoerig in te lezen- maar het komt plausibel over.

Enkele verslagen over de eerste Rode Hoed bijeenkomst zijn te vinden op (1) nieuwsvoordietisten – Karine Hoenderdos, (2) Biologica**

Aankomende week ga ik weer naar de Rode Hoed
.
** ik stem niet op PvdA of SP; eet gewoon vlees en conventionele voeding. Mijn standpunt is dat we een duurzaam conventioneel eetsysteem zouden moeten willen nastreven. Biologisch is soms niet duurzaam 🙂

Aanvulling d.d.d 13-12-2009

Hierbij een link naar een artikel van Frists Muskiet: Evolutionaire geneeskunde U bent wat u eet, maar u moet weer worden wat u at. Bekijk daarnaast ook het filmpje van Robert H. Lustig. Ik heb op 10 december een korte posting op F4I geplaatst met daarin de verwijzing.

Aanvulling 5 december 2010
Liesbeth heeft een paar korte stukjes geschreven over Oerdis en Paleo, en het voedingscentrum.